Ασφαλώς θα αστειεύεστε, Κύριε Πρετεντέρη!

Οι λέξεις, τα ονόματα δεν έχουν διαχρονικά την ίδια σημασία όπως φαίνεται. Μακριά από τον Μάρκο Σεφερλή και το πολιτικό (;) σχόλιο του Γιάννη Πρετεντέρη, υπήρξε ένας άνθρωπος που μεγαλούργησε σεναριακά σε επιθεώρηση και σινεμά: ο Κώστας Πρετεντέρης ο senior, ένας μετρ της παλιάς καλής, απλής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου.

10

Υπάρχουν πολλοί, βδελυροί συνδυασμοί λέξεων που μπορεί να κάνει κανείς. Πώς θα σας φαινόταν όμως το «θεατρική επιθεώρηση» και «Πρετεντέρης»; Εδώ μάλλον το σίχαμα χτυπάει κόκκινο. Διότι από τη μία στο μυαλό έρχονται καταστάσεις με Δελφινάριο και Μάρκο Σεφερλή και από την άλλη τηλεοπτικός τραμπουκισμός και νουθεσία. Γαρνιρισμένη με πεταμένα μπουκάλια σε γήπεδα.

Κι όμως, κάποιο θεατρόφιλος γύρω στα εξήντα θα έλεγε ότι ο συνδυασμός των λέξεων «επιθεώρηση» και «Πρετεντέρης» κάποτε προκαλούσε εξαιρετικά ευχάριστους συνειρμούς. Επιθεώρηση δεν ήταν πάντα ένα θεατρικό τσίρκο με ατάλαντες, δίμετρες ξανθιές και Γιάννη Καπετάνιο εναντίον Τόνι Άντονι σε διαγωνισμό κλανιάς. Στην ακμή του Κωνσταντάρα, της Καρέζη και του Αλεξανδράκη, επιθεώρηση σήμαινε must θεατρική παράσταση· με ηχηρό casting και αιχμηρό πολιτικό σχόλιο.

pret1Ο Κώστας Πρετεντέρης (1926-1978), πατέρας του γνωστού κήνσορα του δημόσιου βίου, υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους σεναριογράφους της εποχής εκείνης. Συνεργαζόμενος συχνά με τον Ασημάκη Γιαλαμά, υπέγραψε σενάρια επιθεωρήσεων, κινηματογραφικών ταινιών και τηλεοπτικών σειρών που έσπασαν ταμεία και ενθουσίασαν το κοινό. Για το θεατρικό και το τηλεοπτικό έργο άποψη δεν μπορώ να έχω. Όμως σε ότι αφορά την κινηματογραφική συνεισφορά του Πρετεντέρη, θεωρώ ότι από την πένα του έχουν προκύψει μερικές από τις καλύτερες – και αιχμηρότερες – κωμωδίες του ελληνικού σινεμά. Ταινίες απλούστατες στη σεναριακή τους βάση, εξαιρετικά καλοδουλεμένες όμως στις λεπτομέρειες, με εκλεπτυσμένο και εύστοχο χιούμορ και επιτυχή αξιοποίηση του διαθέσιμου cast.

Εκεί που η Αλίκη στο Ναυτικό, ή τα Κορίτσια για Φίλημα φαίνονται χάρτινα και παρωχημένα σήμερα, έργα όπως τα Τζένη Τζένη, Δεσπονίς Διευθυντής και Η Κόμισσα της Φάμπρικας τσακίζουν κόκκαλα· όντας εξαιρετικά διασκεδαστικά και εντυπωσιακά επίκαιρα. Η κριτική σε πρόσωπα και καταστάσεις είναι έντονη, χωρίς όμως οι ταινίες να γίνονται υπερβολικά «διδακτικές» ή να χαρακτηρίζονται «πολιτικά στρατευμένες». Μεγάλη επιτυχία για έναν άνθρωπο που για χρόνια υπήρξε χρονογράφο εφημερίδων φίλα προσκείμενων προς την Αριστερά και εύκολα θα μπορούσε να παρασυρθεί σε καταγγελία και προπαγάνδα.

Η επιτυχία των κωμωδιών του Πρετεντέρη σε θέατρο και κινηματογράφο ήταν χαρακτηριστική: εκατοντάδες χιλιάδες εισιτήρια, πούλμαν που έφταναν γεμάτα από την επαρχία για τις καινούριες παραστάσεις και πάει λέγοντας. Ο αριστερός σεναριογράφος είχε γίνει πλέον ένα σημαίνουν πρόσωπο της κοσμικής Αθήνας. Στο σπίτι του μπαινόβγαιναν από καλλιτέχνες και πολιτικούς, μέχρι ποδοσφαιριστές του Παναθηναϊκού (με τους οποίους προτιμούσε να κάνει παρέα ο μικρός… Γιαννάκης). Όλη αυτή η λάμψη όμως και η καταξίωση φαίνεται, δυστυχώς, να ήταν και η αρχή της κάτω βόλτας.

Τη δεκαετία του ’70 ο Πρετεντέρης παίζει δίχως να ρισκάρει –όντας νερόβραστος και χωρίς το παραμικρό πολιτικό σχόλιο στα σενάριά του. Το όνομά του και μόνο πλέον αρκεί, είναι εγγύηση για γεμάτες αίθουσες. Έτσι, η μια σαχλαμάρα διαδέχεται την άλλη: Ένας Τρελός, Γλεντζές (!), Ένας Τρελός, Τρελός Αεροπειρατής (!!), Ο Τρελοπενηντάρης (!?!), Τι Τριάντα, τι Σαράντα, τι Πενήντα (μούντζες, ίσως;), Κρίμα το Μπόι σου (πράγματι, κρίμα) και πάει λέγοντας. Ξανά ουρές έξω από τις αίθουσες, ξανά διθύραμβοι στης καλλιτεχνικές στήλες, ο Κωνσταντάρας κυκλοφορεί στο Κολωνάκι σαν άλλος David Niven· όμως η παρακολούθηση των παραπάνω ταινιών σήμερα προκαλεί θλίψη και μόνο θλίψη. Αλήθεια οι παραπάνω ταινίες προέρχονται από τον άνθρωπο που δημιούργησε εμβληματικούς χαρακτήρες σαν τον «Γκόρτσο», τον «Ναύαρχο Γελεβουρδέζο» και τον κομμουνιστή «Χρήστο Δελημάνη»; Είναι να απορεί κανείς…

giannis_pretenteris_smallΠαρόλα αυτά, η κληρονομιά του Κώστα Πρετεντέρη για τον ελληνικό, κωμικό κινηματογράφο είναι πραγματικά σημαντική –κομβική θα μπορούσε να την χαρακτηρίσει κανείς. Βλέποντας κανείς τις (καλές) ταινίες του σήμερα είναι εύκολο, του το κάνει εύκολο η ταλαντούχα πένα του, να αναγνωρίζει ένα κάρο παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας που μαστίζουν αδιάκοπα την χώρα μέχρι και σήμερα. Ενώ κατά έναν περίεργο και διαβολικό τρόπο το έργο του συνεχίζεται και από τον υιό. Γιατί μη μου πείτε τώρα ότι ο μικρός Γιαννάκης, που μεγάλωσε και τα μαλλιά του άσπρισαν, δε θα μπορούσε να αποτελεί ήρωα επιθεώρησης, κάθε φορά που τον βλέπουμε να κατακεραυνώνει κηφήνες, τεμπελχανάδες, δημόσιους υπαλλήλους;

Advertisements

One thought on “Ασφαλώς θα αστειεύεστε, Κύριε Πρετεντέρη!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s