Το άγριο πάθος του κου Simenon

O «Σεληνιασμός» του Georges Simenon είναι ένα βιβλίο στο οποίο δεν πρωταγωνιστεί ο συνήθης ύποπτος επιθεωρητής Maigret. Αντίθετα στο πλάνο κυριαρχεί μια απειλητική, σκοτεινή, αποπνικτική Αφρική. Ένα ιδανικό τοπίο για να παρουσιάσει ο συγγραφέας –με αριστουργηματικό τρόπο- το πιο άγριο θηρίο που μπορεί να γνωρίσει ο άνθρωπος: την ερωτική ζήλια με άλλα λόγια.

eksofylloΘα παρακαλούσα να με συγχωρέσετε, εκ των προτέρων, για τον μεγάλο πρόλογο. Κάντε λίγη υπομονή μιας και θα τα πω ανάποδα. Λοιπόν, ας ξεκινήσουμε, δίχως άλλες χρονοτριβές: «Όλα σου τα CD έχουν εξώφυλλα με τέρατα» είχε πει κάποτε ένας trendy συμμαθητής του κολλητού μου στο γυμνάσιο. Και, ναι, δεν ήταν ψέματα ούτε για εκείνον, ούτε και για εμένα βέβαια. Tο heavy metal βλέπετε την έχει αυτή την τάση με το υπερφυσικό –ή με τη φαντασία εάν προτιμάτε. Το ίδιο και το αυτό συνέβη και με τα πρώτα λογοτεχνικά μου διαβάσματα. Αδυνατούσα, για αρκετά χρόνια, και μέχρι να πατήσω το πόδι μου στην καταραμένη Φιλοσοφική, να διαβάσω τίποτα το οποίο δεν ήταν fantasy, sci-fi ή horror· και εν πάση περιπτώσει εάν δεν ήταν στο γνωστό ράφι «ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ». Και ξέρετε, εκεί στις εσχατιές του σύμπαντος, στα δάση των ξωτικών και στις υποθαλάσσιες αυτοκρατορίες, οι ιστορίες τους συνήθως έχουν να κάνουν με κάποιο προαιώνιο κακό· με μια απειλή από το διάστημα· με το πώς θα σώσεις τον κόσμο από το τέλους του. Και, ως εκ τούτου, σπάνια ασχολούνται με τις -κρυφές ή φανερές- ερωτικές σχέσεις των ηρώων σε βάθος, χάνοντας έτσι μία από τις πιο κρίσιμες λογοτεχνικές μάχες. Γι’ αυτό και οι λίγοι «φανταστικοί» γραφιάδες που το πέτυχαν, έδωσαν ένα σημαντικό έξτρα αλατοπίπερο στο είδος. Όπως ο Tolkien, που στις Ατέλειωτες Ιστορίες (εκδ. Αίολος) του, αφηγούμενος τη μοίρα του Túrin Turambar αγγίζει σε δύναμη αρχαία τραγωδία, πλάθοντας μια από τις γοητευτικότερες fantasy ιστορίες που γράφθηκαν ποτέ.

de lune_1Αργότερα, με δέος και κρυφή προσμονή πλησίασα τον αξεπέραστο Dostoyevfsky. Ήλπιζα ότι ίσως αυτός θα είναι ο «κλασικός» που θα με μαγέψει και θα μου ανοίξει τις πύλες της Μεγάλης Λογοτεχνίας. Το είχα δοκιμάσει και με άλλους πιο πριν, αλλά είτε πέτυχε χλιαρά, είτε κόντεψα να κόψω το διάβασμα –βλέπε James Joyce· όχι ότι έφταιγε εκείνος βέβαια, εγώ ήμουν άγουρος. Τελικά, με τον γερο-Fyodor, βρήκα αυτό που έψαχνα. Και μα την πίστη μου τρόμαξα. Αφού μπροστά στα μάτια μου ξετυλίχτηκε μια λογοτεχνία ζωντανή σαν τη ζωή, που περιέγραφε τις ανθρώπινες σχέσεις, ή μάλλον άφηνε όλα τα σωστά ερωτήματα, όλες τις σωστές υποψίες αναφορικά με τις σχέσεις, με τον έρωτα να πλανιόνται στον αέρα. Όλα εκείνα τα θέλω που ποτέ δεν γίνονται πραγματικότητα, όλη την άσβεστη δίψα για κάτι παραπάνω, όλες τις στιγμές που τα πράγματα είναι μάλλον γελοία αλλά εσύ τα βλέπεις τραγικά, όλα τα ερωτικά τρίγωνα (όχι οι παρτούζες, τα άλλα τα πραγματικά επικίνδυνα) που μπορούν να σε γονατίσουν καθώς ψάχνεις τον εαυτό σου –βλέπε René Girard και Κριτικές από το υπόγειο (εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας) για περισσότερα.

Το intro τελείωσε, και είναι καιρός να επιστρέψουμε στο σήμερα -αφήνοντας πίσω το παρελθόν- και στο τι διάβασα πρόσφατα. Πήρα χωρίς μεγάλες προσδοκίες –να το ομολογήσω- το Σεληνιασμός (εκδ. Άγρα) του Georges Simenon, του «πατέρα» του γαλλικού αστυνομικού, για να διαψευστώ εντέλει οικτρά και να εκπλήξει ευχάριστα. Όχι στο εν λόγω κείμενο δεν πρωταγωνιστεί ο εμβληματικός επιθεωρητής Maigret. Αντίθετα είναι ένα από εκείνα τα romans durs όπως τα ονόμαζε ο ίδιος. Σκληρά αναγνώσματα δηλαδή σε αντιδιαστολή με την πιο φιλική πλευρά του ως ιθύνων συγγραφικός νους πίσω από τον Maigret. Κοινή συνισταμένη για μένα ανάμεσα σε αυτό το βιβλίο, ανάμεσα στα πρώτα υπερφυσικά αναγνώσματά μου, και στη λογοτεχνία-ζωή του Dostoyefski: ο φόβος (μου). Ένας φόβος όχι για το τι μπορεί να σου συμβεί, αλλά για το τι σου συμβαίνει, τι σου έχει συμβεί, και τι μπορεί να σου συμβεί ξανά. Ο φόβος του καθρέφτη με άλλα λόγια.

de lune_extra

Το μυθιστόρημα Σεληνιασμός (εκδ. Άγρα) διαδραματίζεται στη Δυτική Αφρική. Παρουσιάζει μια ευρωπαϊκή εικόνα που έχει ξεφτίσει πια –με την παλιά της έννοια τουλάχιστον. Μας φέρνει αντιμέτωπος με την πραγματικότητα της αποικιοκρατίας. Ένας άγουρος νεαρός ονόματι Ζοζέφ Τιμάρ θα αποβιβαστεί στις αφρικανικές ακτές. Κουβαλάει μαζί του όλη την αφέλεια της ηλικίας του και ένα χαρτί καλών συστάσεων από τον μεγαλόσχημο θείο του. Εκεί στην αχαρτογράφητη Γκαμπόν: ζέστη αποπνικτική, θλίψη, αλκοολισμός και διαπλοκή, ηθική κατάπτωση των αποίκων, decadence σε κάθε του μορφή, Ευρωπαίοι ξεχασμένοι από τον Θεό, άνθρωποι χαλασμένοι από τη μία. Και από την άλλη οι ντόπιοι. Που τους έχουν κλέψει την ανθρώπινη υπόστασή τους, που ζούνε στη σκιά των Λευκών Αφεντικών τους, που δεν είναι ούτε καν πλάσματα πια αλλά πράγματα-εργαλεία για τους τελευταίους. Και η Αντέλ, η ώριμη Γαλλίδα, η γυναίκα Αράχνη.

de lune_4Ο Ζοζέφ θα ερωτευτεί την μαυρομάλλα Αντέλ –από το πρώτο τους βράδυ. Παράφορα, τρελά, παθολογικά. Θα την ακολουθήσει όπου εκείνη επιλέγει να τον στέλνει. Στη παράβαση αυτών που εκείνος θεωρεί ηθικά, στην κόντρα με την τοπική omerta που κρύβει όλα τα εγκλήματα κάτω από το χαλί, στο κυνήγι ενός άπιαστου ονείρου πλουτισμού. Θα την ακολουθήσει παντού, σε κάθε γωνιά αυτού του άρρωστου έρωτα: στο ξενοδοχείο-καπηλειό που οι άποικοι σκοτώνουν ξανά, με τη βαρεμάρα και το αλκοόλ, τα όνειρά τους. Στην κρεβατοκάμαρα που τη διαφεντεύει σα μάνα. Στη ζούγκλα βαθιά, μέσα σε ποτάμια έτοιμα να σε καταπιούν, γεμάτα αρρώστιες τροπικές και έντομα, μέσα σε άγνωστα και απειλητικά τοπία για κάθε ξένο. Στην καρδιά του κτήνους τελικά όπως θα έλεγε και ο Joseph Konrad. Όμως κανένας κίνδυνος, καμία σφαίρα, κανένα θηρίο, κανένα σκοτάδι, τίποτα, κανένας άλλος δεν είναι τόσο επικίνδυνος όσο ο ίδιος του ο εαυτός. Γιατί το Κτήνος δεν είναι κάτι απόκοσμο, αλλά εκείνος ο ίδιος έτσι όπως τον κατάντησε η ζήλια.

Ο Ζοζέφ Τιμάρ διανύει, κατά τη διάρκεια του μυθιστορήματος, όλη τη διαδρομή από την αθωότητα μέχρι την τρέλα. Ναι, έχει βάσιμες υποψίες, έχει κάθε δίκιο να ζηλεύει. Όμως αυτό δεν του είναι αρκετό, γιατί από ένα σημείο και μετά θέλει, νιώθει υποχρεωμένος να ζηλεύει τους πάντες και τα πάντα. Επιβεβαιώνει μέσα από αυτό το συναίσθημα την απόλυτη πίστη του στον υπεράνθρωπο έρωτα. Και όλοι, ακόμη και η Αντέλ, ή κυρίως αυτή τελικά, είναι εχθροί. Κατακρημνίζεται μονάχος του και βουτάει στο κενό. Στο χάος της ζήλιας, της πιο σκληρής τρέλας που μπορεί να κυριεύσει τον άνθρωπο. Όσο για τον αναγνώστη, ή τουλάχιστον τον υποφαινόμενο, όλο το εφιαλτικό τοπίο που κεντάει με διπλοβελονιά ο Georges Simenon –τα απειλητικά τροπικά τοπία, οι ύπουλοι άνθρωποι, οι αρρώστιες, η σκοτεινή αποπνικτική ατμόσφαιρα, η ευρωπαϊκή απανθρωπιά απέναντι στους μαύρους που σου σφίγγει το στομάχι- δεν είναι παρά το σκηνικό για αυτό που φοβάται πραγματικά: τον καθρέφτη που φανερώνει αυτό που δυνητικά μπορεί να συμβεί μέσα του.

Advertisements

12 thoughts on “Το άγριο πάθος του κου Simenon

      • Α δεν ειρωρευόμουν, απλά είναι από αυτά που αν μπουν στην to-do list ξέρεις ότι θα τα διαβάσεις με καρό κουβερτάκι, τσαγάκι και γυαλί πρεσβυωπίας. Φαίνεται όμως ενδιαφέρον και είμαι ανυπόμονο αγόρι. Βουρ στο torrentz.eu.

        • Περιμένω εδώ τις εντυπώσεις από την ταινία, εγώ δεν τη βλέπω, τη μυρίζομαι για μούφα -το βιβλίο γαμεί, δεν είναι παπουδίστικο πάντως. Από περιέργεια τι έχεις πάνω πάνω αυτόν τον καιρό στο to-do, to-read list;

          • Τώρα τελειώνω το Sonic Warfare του Steve Goodman (Kode9), που εξηγεί την επίδραση των χαμηλών συχνοτήτων στον ανθρώπινο οργανισμό, από μουσική (dubstep, drone κλπ.), αμερικανικό στρατό (sound bombs που προσωρινά επιτρέπονται και κατά του άμαχου πληθυσμού) και χίλια δύο άλλα. Καύλες.

            Μετά λέω για το Damaged του Simon Conway που το είχα ξεκινήσει πριν λίγο και με είχε ψαρώσει. Εχω ακούσει και τα καλύτερα.

            http://mitpress.mit.edu/books/sonic-warfare
            http://www.amazon.com/Damaged-Simon-Conway/dp/086241895X

            Εσύ;

          • Τώρα τελειώνω το Sonic Warfare του Steve Goodman (Kode9), που εξηγεί την επίδραση των χαμηλών συχνοτήτων στον ανθρώπινο οργανισμό, από μουσική (dubstep, drone κλπ.), αμερικανικό στρατό (εκπομπή sound bombs που προσωρινά επιτρέπονται και κατά του άμαχου πληθυσμού) και χίλια δύο άλλα. Καύλες.

            Μετά λέω για το Damaged του Simon Conway που το είχα ξεκινήσει πριν λίγο και με είχε ψαρώσει. Εχω ακούσει τα καλύτερα.

            • Οκ. Πρώτον, σχετικά το ότι διαβάζεις ανάγνωσμα σχετικό με ηχητικό πόλεμο μου υπενθυμίζει πως χαραμίζεσαι στην Αθήνα. Ή στην Ευρώπη. Θα έπρεπε να είσαι σε κάποια underground κοινότητα κάποιας αμερικανικής πόλης -βλέπε Seattle ή San Fransisco. Άντε ίσως και Λονδίνο. Αλλά προς Θεού όχι πέρα από το Στενό της Μάγχης. Βέβαια, πρέπει να πω ότι με ιντρίγκαρες να διαβάσω κάτι κοινωνικομουσικοπολιτικό με αποτέλεσμα να πάρω σήμερα και να κοντεύω να τελειώσω αυτό: http://www.biblionet.gr/book/130604/Oi!_%CE%97_%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%84%CF%89%CE%BD_Skinheads

              Για τη περίπτωση του Conway δεν ήξερα, και βρήκα να τον αναφέρουν ως John Le Carre on drugs -πράγμα που μόνο καλό μπορεί να είναι. Η αλήθεια είναι όμως πως επειδή έχω διαβάσει μόνο ένα le carre βιβλίο έχει πρωτεραιότητα αυτός και όχι ο «όψιμος συνεχιστής» του.

              Τώρα στο δικό μου to-read list, είναι γενικά αυστριακογερμανοι συγγραφείς του μεσοπολέμου και βασικά αυτό που αγόρασα σήμερα: http://www.biblionet.gr/book/145603/Roth,_Joseph,_1894-1939/%CE%A4%CE%BF_%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%A1%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AD%CF%84%CF%83%CE%BA%CF%85

              Όχι, δεν το προτείνω, φαντάζομαι ότι αν το εβαζες αυτό στο δικό σου to-read list θα ήταν κάπου εκεί χρονικά με την εκταφή σου επειδή θα είχε έρθει η σειρά νεότερων συγγενών να χαρούν τον οικογενειακό τάφο.

              υγ: θα τον έχω στα υπόψιν τον Conway πάντως.
              υγ2: τελευταία φορά που σε είχα δει, σε γενέθλια του Plunders δηλαδή, μόλις είχαμε τελειώσει τo True Detective και σπάω το κεφάλι μου να θυμηθώ συγγραφέα που μου πρότεινες. Μαύρο,άραχνο που τα παράτησε γιατί τον χάλαγε το γράψιμο και ρε πούστη μου δε μπορώ να το βρω το όνομα με τίποτα!

              • Για τον Thomas Ligotti συζητάγαμε στα γενέθλια του Plunders. Η μόνη συλλογή του στα ελληνικά είναι το Εργοστάσιο Εφιαλτών (Οξύ, αξιοπρεπέστατη μετάφραση). Αν δυσκολευτείς να το βρεις πες μου, κι εγώ «δανεισμένο» από φίλο το έχω εδώ και χρόνια.

                Μέσα θα βρεις και μια ιστορία – δωράκι για την περίπτωση που κάποια στιγμή αποφασίσεις να αυτοκτονήσεις, αλλά δεις ότι το ψιλοκωλώνεις: «Τα Κουκούλια».

                Για το True Detective είχε γίνει χαμός στους μικρούς λιγκοτικούς κύκλους, γιατί ουσιαστικά οι ατάκες του Cohle ήταν καρμπόν τα παραληρήματα του Ligotti στο βίβλίο The Conspiracy Against the Human Race. Υπάρχει και αυτός ο τύπος που συγκρίνει πρόταση-πρόταση τους μονόλογους της σειράς με φράσεις από το βιβλίο και σε κάνει να αντιπαθήσεις τον Pizzolatto:

                http://lovecraftzine.com/2014/08/04/did-the-writer-of-true-detective-plagiarize-thomas-ligotti-and-others/

                Για Conway θα σου πω, οι πρώτες 40 σελίδες του πάντως ήταν πολύ καλές. Le Carre δεν έχω διαβάσει. Ούτε το Oi! το ήξερα. Κι ο Ραντέσκυ τρελή εξωφυλλάρα.

              • Ά γεια σου, και είχε κολλήσει το μυαλό μου και δε μου ερχόταν με τίποτα.

                Άρα μπαίνει ψηλά στη λίστα: 1. robert chambers, Ο Βασιλιάς με τα κίτρινα 2. Thomas Ligotti -μάλλον θα πάρω κάποιο στα αγγλικά. Τι προτείνεις; 3. Άρης Αλεξάνδρου, Το Κιβώτιο 4. Δημήτρης Νόλλας, Το Ταξίδι στην Ελλάδα

  1. Με όλον αυτόν τον πρόλογο ή και ανεξάρτητα από αυτόν, η φράση του Τιμάρ στο τέλος, «όλη τη διαδρομή από την αθωότητα μέχρι την τρέλα» μου φάνηκε σαν να αφορά και τον ίδιο τον Τιμάρ αλλά και την αναγνωστική σου πορεία.

    Κατά τ’ άλλα, επειτα από τόσα πράγματα που έχουμε διαβάσει που το μόνο που κάνουν είναι να ακουμπούν διακριτικά και άτολμα τα έντονα ερωτικά συναισθήματα, πλέον θαυμάζω οτιδήποτε όπως αυτό που περιγράφεις.

    Τέλος πάντων, εξαιρετικό το κείμενο Jorn και πολύ ωραία η προσέγγισή σου.

    • Ελπίζω η πρόταση, πέρα από τον Τιμάρ και την αναγνωστική μου πορεία, να μην γράφτηκε ασυναίσθητα και ως γλώσσα λανθάσουνα εκ μέρους μου για να περιγράψει και τη σταδιακή μεταβολή τη συνολικής ψυχικής μου κατάστασης. Οψόμεθα.

      Επανερχόμενος στα λογοτεχνικά τώρα, πραγματικά αυτό που λες είναι πραγματική κατάρα και λαίλαπα. Ακόμα και ιδιαίτερα αξιόλογα βιβλία έχουν love story τόσο άψυχα που απλώς θες να πηδήξεις τις σελίδες. Μην αρχίζω να λέω παραδείγματα τώρα, μου φαίνονται πάρα πολλά!

  2. Τις ιστορίες Ligotti που είχα διαβάσει στα αγγλικά τις είχα κατεβάσει και το Εργοστάσιο Εφιαλτών ήταν επιλογές από 2-3 αμερικάνικες συλλογές. Αν θυμάμαι καλά, στο Songs of a dead dreamer και το Noctuary υπάρχουν κάποιες ωραίες αλλά δεν είμαι σίγουρος αν έχουν επανεκδοθεί. Τσέκαρέ το.

    Καλή φάση που στα to-read σου έχεις και έλληνες, δε σκαμπάζω τίποτα από ελληνική σκηνή, μόνο κλασικά πράγματα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s