Η τέχνη που πολεμάει τον πόλεμο

Τρεις μικρές ιστορίες τέχνης που αφορούν στον πόλεμο: τον ξορκίζουν, τον καλοπιάνουν, τον φοβούνται και τον αποδέχονται.

Φωτογραφία: Ευαγγελία Καντεράκη

Φωτογραφία: Ευαγγελία Καντεράκη

Έχει μαζέψει μέσα του μερικές από τις: πιο θλιβερές λέξεις, πιο φρικιαστικές εικόνες και διεστραμμένες ανθρώπινες πράξεις. Ο πόλεμος. Στο Σφαγείο Nούμερο Πέντε ο Βόνεγκατ γράφει, πως το πιο αντιπολεμικό μήνυμα είναι αυτό που φωνάζουν οι συζητήσεις περί πολέμου. Ότι δηλαδή, αν κανείς δεν μιλάει για τον οποιοδήποτε πόλεμο, οι μνήμες ασθενούν και ο κόσμος που δεν τον έζησε, δεν συνειδητοποιεί το μέγεθος της φρίκης του. Στη φράση «συζητήσεις περί πολέμου», αντικαταστήστε το «συζητήσεις» και με: τραγούδια, πίνακες, φωτογραφίες, βιβλία, τέχνη. Έτσι καμιά φορά η τέχνη πολεμάει τον πόλεμο, άλλες φορές εν τη γεννέση της κι άλλες με την τραγικότητα της, μια τέτοια περίπτωση για παράδειγμα είναι τα τραγούδια και τα εμβατήρια που τραγουδήθηκαν από ανθρώπους, που σκότωσε ο πόλεμος. Ακολουθούν λοιπόν, τρεις μικρές ιστορίες τέχνης που αφορούν στον πόλεμο: τον ξορκίζουν, τον καλοπιάνουν, τον φοβούνται και τον αποδέχονται.

Ιταλία 1943

Οι Παρτιζάνοι, πολεμούν ενάντια στους Γερμανούς φασίστες και αντιστέκονται στην εξάπλωση τους. Σκοτώνουν, σκοτώνονται και τραγουδούν τραγούδια για τις νίκες τους, αλλά και για το θάνατο τους. Στην προκειμένη περίπτωση μιλάμε για το Bella Ciao, που όπως όλα δείχνουν, έχει μοίρα αντιστασιακή. Κι αυτό γιατί, στις αρχές του 20ου αιώνα το τραγουδούν Ιταλίδες εργάτριες, που δουλεύουν σκληρά για πολλές ώρες ,υπο αντίξοες συνθήκες και με αυστηρή επίβλεψη από τα αφεντικά, που φυσικά δε διστάζουν να σηκώσουν το ραβδί τους και να το προσγειώσουν όπου χρειάζεται «προς ενθάρρυνση». Τότε λοιπόν, τραγουδιέται καταγγελτικά και ως ένδειξη αντίστασης προς τις παραπάνω συνθήκες. Κι ενώ τα χρόνια περνούν, το τραγούδι ξεχνιέται, αλλά ξανάρχεται στο προσκήνιο κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για να διαδοθεί παγκοσμίως -αυτή τη φορά με άλλους στίχους (άγνωστου μέχρι και σήμερα στιχουργού) και διαφορετική αποστολή. Τραγουδιέται από νέους ανθρώπους, που απευθύνονται «στην όμορφη», η οποία σε λίγο θα κληθεί να τους θάψει στο βουνό για να γίνουν όμορφα λουλούδια. Δεν πρόκειται δηλαδή για ένα τραγούδι που γράφτηκε για να δείξει την φρικαλεότητα του πολέμου, αλλά που γράφτηκε από τον πόλεμο, κι αυτό το κάνει ακόμα πιο δυνατό.

 Τόκιο 1961

 Οι Shomei tomatsu και Κen Domon, κυκλοφορούν μια αντιπολεμική συλλογή φωτογραφιών, την Hirosima-Nagasaki 1961. Εκεί, απεικονίζουν, τα έντονα σημάδια που άφησαν πίσω τους οι ατομικές βόμβες δεκαέξι χρόνια μετά τη ρίψη τους. Σημάδια σε σώματα και πρόσωπα, σε τοπία, αλλά και σε αντικείμενα. Η συλλογή μάλιστα μεταφράζεται και στα αγγλικά προκειμένου να διαβαστούν οι πληροφορίες και από όσους δεν γνωρίζουν Ιαπωνικά, αλλά κυρίως από την «υπαίτια χώρα». Η έκδοση αυτής της συλλογής, γίνεται στα πλαίσια της καμπάνιας Japan Council Against Atomic and Hydrogen Bombs, κι έχει ως στόχο μέσα από αυτές τις 138 σελίδες, να τονώσει τις μνήμες όσων γνώριζαν πολλά, και να πληροφορήσει παραπάνω αυτούς που γνώριζαν λιγότερα.

WoodStock 1969

 Τέσσερα κομμάτια πριν κατέβει απ’ τη σκηνή, βγαίνουν οι νότες του «The Star Spangled Banner» από την κιθάρα του Jimmy Hendrix, του ύμνου δηλαδή της Αμερικής. Για τα επόμενα τέσσερα λεπτά και τέσσερα δευτερόλεπτα το κοινό ακούει τον ύμνο της χώρας, ανακατεμένο με ήχους από βομβαρδιστικά αεροπλάνα που απελευθερώνουν τις βόμβες στο Βιετνάμ, κι όλα αυτά φυσικά βγαίνουν από την κιθάρα του Hendrix. Μιλάμε για ένα από τα ακούσματα, που προκαλέι τα πιο ανάμεικτα συναισθήματα, τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, παρόλο το ανάμεικτό της υπόθεσης. Από τη μια λοιπόν έχουμε την έκσταση και το δέος μπροστά στο αδιανόητο ταλέντο του Hendrix, κι από την άλλη την συγκίνηση και την αναστάτωση που προκαλεί η αληθοφάνεια των βομβαρδισμών.

Υ.Γ.: Ευχαριστώ πολύ την Ευαγγελία για το υπέροχο κολάζ της.

Υ.Γ.1: Αφήστε και κανένα σχολιάκι με δικά σας παραδείγματα, πλάκα θα ‘χει.

Advertisements

5 thoughts on “Η τέχνη που πολεμάει τον πόλεμο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s