Μαθήματα αμερικανικής κωμωδίας

Μια σύντομη εξιστόρηση της εξέλιξης των αμερικανικών sitcoms των τελευταίων δεκαετιών από το Seinfeld και τα Friends μέχρι το Louie και το Veep αλλά και μια εξήγηση για το πώς το How I Met Your Mother βρέθηκε μετέωρο ανάμεσα σε δυο εποχές.

 

The ghosts of sitcoms past: πατώντας στην εικόνα μπορείτε να δείτε σε ποιον τηλεοπτικό χαρακτήρα αντιστοιχεί το κάθε νουμεράκι

The ghosts of sitcoms past: πατώντας στην εικόνα μπορείτε να δείτε σε ποιον τηλεοπτικό χαρακτήρα αντιστοιχεί το κάθε νουμεράκι

Οι κωμικές σειρές της αμερικανικής τηλεόρασης, ξεκινώντας από τα ασπρόμαυρα χρόνια της, είχαν να κάνουν (σχεδόν πάντα) με καταστάσεις που λάμβαναν χώρα είτε στο οικογενειακό είτε στο επαγγελματικό περιβάλλον. Αυτά απασχολούσαν τους ανθρώπους, αυτά έδειχνε η τηλεόραση. Αργότερα, όταν σταδιακά το άτομο απέκτησε μια νέα υπόσταση στον δυτικό κόσμο και απεγκλωβίστηκε από τις παραδοσιακές αξίες, ήταν η ώρα για τα τηλεοπτικά σόου να αρχίσουν να περιστράφονται γύρω από τη δράση του ως ανεξάρτητη μονάδα. Ετσι μια ωραία μέρα ήρθαν ο Jerry Seinfeld και ο Larry David και έφτιαξαν το Seinfeld, κάνοντας κάτι που σήμερα μοιάζει αυτονόητο αλλά που το 1989 δεν ήταν: οι πρωταγωνιστές πλέον είναι νέοι άνθρωποι που εργάζονται ή δεν εργάζονται, που βρίσκονται μακριά από την οικογενειακή εστία, που είναι single και που αναπτύσσουν μεταξύ τους σχέσεις όμοιες με αυτές που οι περισσότεροι στο εξής θα ήθελαν να έχουν με τους φίλους τους. Ήρθαν στο τηλεοπτικό προσκήνιο οι παρέες, οι φίλοι. Δημιουργήθηκε δηλαδή μια νέα κουλτούρα, την οποία μερικά χρόνια αργότερα ακολούθησαν πιστά ο David Crane και η Marta Kauffman δημιουργώντας τα Φιλαράκια – τα υπόλοιπα είναι ιστορία, καθώς η παγκόσμια επιτυχία της σειράς (βοηθούμενη από την σταδιακά όλο και ευκολότερη διάδοση της ποπ κουλτούρας εκτός των ΗΠΑ) έφτιαξε στο μυαλό μας τον κανόνα για το τι είναι sitcom – ή τι δεν πρέπει να είναι. Όταν googlάρεις τη λέξει sitcom, πρώτο εμφανίζεται το σχετικό λήμμα της Wikipedia και δεύτερο εμφανίζεται το λήμμα για τo Friends.

How I Met Your Mother, με τις καλές και τις κακές του στιγμές. Εδώ το περίφημο slap bet.

How I Met Your Mother, με τις καλές και τις κακές του στιγμές. Εδώ το περίφημο slap bet.

Το Friends, λοιπόν, ξεκίνησε πριν από είκοσι χρόνια, το 1994, και τελείωσε δέκα χρόνια μετά, το 2004, μια περίοδος 236 επεισοδίων στην οποία οι πρωταγωνιστές μεγαλώνουν, συνυπάρχουν και ερωτεύονται. Με την ολοκλήρωση της σειράς εμφανίζεται το 2005, σαν άριστα εκπαιδευμένος σκυταλοδρόμος, το How I Met Your Mother, για να συνεχίσει την πορεία αυτού του ίδιου μοντέλου τηλεοπτικής κωμωδίας, συστήνοντάς μας μια καινούρια τηλεοπτική παρέα και διαρκώντας συνολικά άλλες εννέα σεζόν. Το φινάλε του, την άνοιξη του ’14, έφερε στην επιφάνεια ένα εδώ και καιρό διατυπωμένο παράπονο, ότι η ίδια η σειρά αδίκησε τον εαυτό της μη έχοντας την αυτογνωσία ότι θα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα. Το πρόβλημα όμως του How I Met Your Mother δεν ήταν μόνο ότι έχασε τη σεναριακή του σπιρτάδα και ξεχείλωσε την ιδέα στην οποία αρχικά βασίστηκε αλλά και ότι βρέθηκε να βαδίζει στην δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα με ένα κάπως παλιομοδίτικο κοστούμι. Το μοντέλο του παραδοσιακού multi-camera sitcom με τα ψεύτικα γέλια του κοινού και την εξιστόρηση της χαριτωμένης ζωής μιας παρέας χαριτωμένων τριαντακάτιδων, είχε μπει σε τροχιά παρακμής από περίπου την στιγμή που το How I Met Your Mother άρχιζε να προβάλλεται.

Εχουν δει πολλά τα μάτια μας αλλά λίγα σαν τον Tobias Funke (David Cross) από το Arrested Development.

Εχουν δει πολλά τα μάτια μας αλλά λίγα σαν τον Tobias Funke (David Cross) από το Arrested Development.

Και μάλλον ακόμα νωρίτερα. Την «επανάσταση» των sitcom της δεκαετίας του ’90 ακολούθησε μια νέα αλλαγή, η οποία περισσότερο από κάποια κοινωνική αιτία, είχε τη βάση της στην εξέλιξη της ίδιας της τηλεόρασης. Ήδη από το 2001 και το 2003 ξεκινούν σειρές όπως το Scrubs και το Arrested Development, υιοθετώντας μια πιο σινεμαδίστικη νοοτροπία, με μια πιο μοντέρνα κινηματογράφηση, εστιάζοντας σε φαινομενικά ξεπερασμένους θεματικούς τόπους (εργασιακός χώρος, οικογενειακές ιστορίες) αλλά προσθέτοντας αλλόκοτα στοιχεία στην πλοκή τους και καλλιεργώντας πολύπλοκους και αντισυμβατικούς χαρακτήρες που βασίζονταν σε μια τραβηγμένη εκδοχή της πραγματικότητας. Ο Ted Mosby του How I Met Your Mother, μπροστά στην οικογένεια Bluth του Arrested Development είναι ένα χάρτινο και πληκτικό κατασκεύασμα. Και το λέω αυτό χωρίς να διαφωνώ εντελώς με την άποψη ότι οι ήρωες του How I Met Your Mother μπορεί και να μας λείψουν κάπως.

H Tina Fey, δημιουργός και πρωταγωνίστρια του 30 Rock.

H Tina Fey, δημιουργός και πρωταγωνίστρια του 30 Rock.

Την διετία 2005-2006, μαζί με το How I Met Your Mother, το οποίο τότε μας φάνηκε (ειδικά στην Ελλάδα όπου οι τάσεις έρχονται με μια σχετική χρονοκαθυστέρηση) ενδιαφέρον και κεφάτο και αστείο, ξεκινούν μεταξύ άλλων τα It’s Always Sunny in Philadelphia, Office (US) και 30 Rock. Το χιούμορ τους ήταν διαφορετικό, λίγο πιο «δύσκολο» και πιθανόν να απαιτούσε μερικά επεισόδια από τον τηλεθεατή μέχρι να νιώσει άνετα. Επειδή το How I Met Your Mother (είχε καλό χιούμορ αλλά και επειδή) ακολούθησε την πεπατημένη, ήταν πολύ πιο εύκολο αρχικά να το αγκαλιάσουμε, έχω όμως την εντύπωση (κάτι βέβαια που λέω με τη σημερινή μου γνώση), ότι αν καθυστερούσα να το δω ένα δυο χρόνια, δεν θα άντεχα περισσότερο από μερικά επεισόδια. Προσοχή, εδώ προκύπτει το εξής παράδοξο: σήμερα μπορώ άνετα να ξαναβλέπω επεισόδια των Friends ή του Seinfeld, αλλά αυτό συμβαίνει (όχι απλώς επειδή είναι καλύτερες σειρές αλλά) επειδή αντιλαμβάνομαι το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο τα παρακολουθώ. Το παραδοσιακό μοτίβο των sitcom δεν είναι χειρότερο ή λιγότερο αστείο, είναι απλώς της εποχής του. Ένα ολίγον υπερβολικό παράδειγμα: τον Δον Κιχώτη μπορεί κάποιος να τον διαβάσει επειδή ξέρει ότι γράφτηκε τον 17ο αιώνα. Aν γραφόταν τώρα ένα αντίστοιχο έπος θα ήταν στην καλύτερο περίπτωση αστείο. Νομίζω είναι σαφές.

O Troy και Abed του Community στην υποθετική πρωινή τους εκπμοπή - τίποτα άλλο.

O Troy και ο Abed του Community στην υποθετική πρωινή τους εκπομπή – τίποτα άλλο.

Η εξέλιξη της τηλεοπτικής κωμωδίας συνεχίστηκε με την μερική κυριαρχία του mockumentary (ψευδο-ντοκιμαντέρ), όπως είναι το εξαιρετικό και μάλλον υποτιμημένο Parks and Recreation ή το Modern Family, δυο σειρές που ακολούθησαν την επιτυχία του Office καθιερώνοντας το είδος. Επίσης, την ίδια στιγμή, ξεκινάει άλλη μια καινούρια σειρά, ένας δυναμίτης που αποδομεί τα πάντα, παρωδώντας ακόμα και την κουλτούρα της τηλεόρασης και φτιάχνοντας τους δικούς της κανόνες – μιλάω φυσικά για το Community. Ο πρώτος κύκλος προβλήθηκε το 2009, όταν το How I Met Your Mother έμπαινε στην πέμπτη του σεζόν και η σύγκρισή τους ήταν μήλα με πορτοκάλια. Ένα μοντέρνο πράγμα με υπερβατικό χιούμορ και απίστευτες ταχύτητες εναντίον μιας ξεπερασμένης λογικής. Αυτή η ξεπερασμένη λογική πάντως δεν πέθανε εντελώς (άλλωστε το How I Met Your Mother κατάφερε να επιβιώσει -όπως τέλος πάντων τα κατάφερε- μέχρι το 2014) και υπήρξαν μέσα στη περασμένη δεκαετία σειρές με πολύ απλή δομή που απέκτησαν κοινό και έκαναν μεγάλη επιτυχία, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το The Big Bang Theory. Και θα συνεχίσουν να υπάρχουν, αυτό είναι σίγουρο. Το New Girl (2011), για παράδειγμα, θυμίζει πολύ sitcom των 90ς αλλά χρησιμοποιεί ένα κάπως πιο φρέσκο περιτύλιγμα που το κάνει ευχάριστο αλλά και πάλι, μπαίνοντας στην καινούρια δεκαετία, υπήρχαν πολλά άλλα καινούρια -πραγματικά καινούρια- πράγματα να δει κανείς.

H Julia Louis-Dreyfus και ο Tony Hale στο Veep. Αλλιώς, η Elaine από το Seinfeld και ο Buster από το Arrested Development.

H Julia Louis-Dreyfus και ο Tony Hale στο Veep. Αλλιώς, η Elaine από το Seinfeld και ο Buster από το Arrested Development.

Το 2010 έκανε πρεμιέρα το Louie, ένα σχετικά low budget μίγμα stand up comedy και ανεξάρτητου κινηματογράφου – μια τραβηγμένη άποψη υποστηρίζει ότι αποτελεί την μεγαλύτερη τηλεοπτική επανάσταση μετά το Sopranos. Σταδιακά μπήκε δυναμικά στον χώρο της κωμωδίας και το ΗΒΟ, το οποίο στο παρελθόν ήταν μάλλον κάπως διστακτικό, έχοντας παρουσιάσει λίγες αλλά καλές κωμικές σειρές (βλέπε Curb your Enthusiasm). Αλλωστε ξέρουμε πολύ καλά πως ό,τι κάνει το ΗΒΟ είναι καλό. Ενδεικτικά αναφέρω ότι από το 2007 το κορυφαίο δίκτυο δημιούργησε σειρές όπως το Flight of the Conchords, το Bored to Death, το Eastbound & Down, το Girls, το Veep (η κατά τη γνώμη μου καλύτερη κωμική σειρά που προβάλλεται αυτή τη στιγμή στην αμερικανική τηλεόραση) ενώ φέτος ξεκίνησαν άλλα δυο σόου, το Looking και το Silicon Valley. Όλες αυτές οι σειρές (και οι υπόλοιπες σύγχρονές τους – ας αναφέρω μόνο το πολύ περίεργο αλλά αρκετά καλό Brooklyn Nine-Nine του ΝΒC) έχουν περισσότερες διαφορές μεταξύ τους παρά ομοιότητες και αυτό ίσως να είναι άλλη μια απόδειξη ότι η τηλεόραση έχει κάνει τεράστια βήματα προόδου, καταφέρνοντας να υποστηρίξει την ποικιλία που μέχρι ένα σημείο οι θεατές απαιτούσαν κυρίως από τον κινηματογράφο.

______________________________________________________________

  • Σκόπιμα δεν αναφέρω τίποτα για την παράλληλη πορεία των βρετανικών κωμικών σειρών καθώς η δική τους εξέλιξη είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία με την οποία ίσως ασχοληθούμε σε ένα επόμενο επεισόδιο.
  • Τα παραδείγματα που αναφέρω ανήκουν στον ευρύ ορισμό του όρου sitcom, όπου δηλαδή ταυτίζεται με το genre comedy και όχι με το situation comedy.
  • Προφανώς σε όλα τα παραπάνω υπάρχουν εξαιρέσεις αλλά αυτή ουσιαστικά είναι η εικόνα που δημιουργήθηκε από τις σειρές που επηρέασαν την πορεία των πραγμάτων.
  • Εδώ και καιρό αναζητούμε τα 50 πιο αστεία τηλεοπτικά επεισόδια που είδαμε ποτέ – ρίξτε μια ματιά στο μεγάλο αφιέρωμα των Νέων του Βελγίου.
Advertisements

2 thoughts on “Μαθήματα αμερικανικής κωμωδίας

  1. Παράθεμα: Με τόσους αντιήρωες ξεχάσαμε τους ήρωες | Τα Νέα του Βελγίου

  2. Παράθεμα: When the freedom starts to come | Οι πτησεις του Μπεργκαμπ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s