Τα πέντε βιβλία του 2013 μου

Μια μικρή λίστα με τα 5 καλύτερα φετινά βιβλία που διάβασα τους προηγούμενους δώδεκα μήνες.

Βιβλία που μεταφράστηκαν στα Ελληνικά και κυκλοφόρησαν μέσα στο 2013, είτε γράφτηκαν χθες είτε πριν από εκατό χρόνια. Προφανώς δεν διάβασα όλα τα βιβλία που κυκλοφορήσαν φέτος (χώρια αυτά που άφησα στη μέση) οπότε, όπως καταλαβαίνετε, η λίστα είναι κάτι παραπάνω από υποκειμενική. Από το κοντρόλ με ενημερώνουν ότι το «κάτι παραπάνω από υποκειμενική» μάλλον δεν σημαίνει τίποτα, οπότε ας κρατήσουμε την ουσία: πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν φέτος και μου άρεσαν. Πάμε να τα δούμε με αντίστροφη μέτρηση:

5 / Αστική Ζωολογία, Χάουαρντ Τζέικομπσον, Εκδόσεις Ψυχογιός

Τον Τζέικομπσον τον μάθαμε το 2010, όταν κέρδισε το Booker με το προηγούμενο βιβλίο του, την Περίπτωση Φίνκλερ. Είχε γίνει τότε ένας μικρός χαμός επειδή, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει συνήθως με τα βιβλία που θεωρούνται καλά και κερδίζουν τα βραβεία, ο Τζέικομπσον γράφει με χιούμορ. Υπάρχει ένας φυτεμένος (αυτο)σαρκασμός κι ένα έτοιμο προσφερόμενο χαμόγελο σε κάθε σελίδα. Έτσι γίνεται και με την Αστική Ζωολογία, το επόμενο βιβλίο του δηλαδή, το οποίο προσωπικά μου άρεσε ίσως και περισσότερο από την Περίπτωση Φίνκλερ. Ο συγγραφέας Γκάι Έιμπλμαν είναι ο βασικός μας ήρωας, ένας γουντιαλενικός χαρακτήρας που ζει στη σκιά της συζύγου και της γοητευτικής πεθεράς του. Ο Τζέικομπσον προσέχει καλά κάθε του πρόταση, είναι μεγάλος μάστορας και είναι πράγματι εντυπωσιακό πώς καταφέρνει να φτιάχνει ένα ποιοτικό κείμενο, ένα μυθιστόρημα με βάθος και ουσία, αφήνοντας το λεπτό βρετανικό του χιούμορ να διαπερνά τις σελίδες του σαν να είναι αυτό που τις κρατάει ενωμένες. Δεν είναι ακριβώς μοναδικό το προσόν αυτό. Και ο Ροθ μπορεί να γίνει αστείος και ο Όσκαρ Ουάιλντ, ακόμα και ο Σάλιντζερ. Ο Τζέικοσμπσον όμως έχει βρει τον δικό του τρόπο, μια πετυχημένη μανιέρα που του επιτρέπει να βρίσκει τη θέση του στην σύγχρονη λογοτεχνία.

4 / Ο κολυμβητής και άλλες ιστορίες, Τζον Τσίβερ, Εκδόσεις Καστανιώτη

Ηταν μεγάλη απορία μου πώς και δεν είχε μέχρι σήμερα μεταφραστεί ο Τζον Τσίβερ στα ελληνικά. Μεγάλο κεφάλαιο για την αμερικανική λογοτεχνία, ένας δεύτερος Ρέιμοντ Κάρβερ ας πούμε. Εν προκειμένω, το διήγημα ο Κολυμβητής που δίνει και τον τίτλο στην συγκεκριμένη συλλογή, είναι μάλλον το πιο γνωστό κείμενο του Τσίβερ, μια εμβληματική αλληγορία (μεταφέρθηκε στο σινεμά με τον Burt Lancaster στον πρωταγωνιστικό ρόλο) για την σάπια φύση της μεγαλοαστικής τάξης, για το κενό όνειρο του πλουτισμού και των πολυτελών εξοχικών κατοικιών, για τις επιφανειακές σχέσεις που αναπτύσσουμε συχνά ο ένας με τον άλλον -είναι πολύ πετυχημένη, για παράδειγμα, η αδιάφορη επαφή και η ταυτόχρονη οικειότητα με τους γείτονες. Δεν είναι μια ιστορία που θα σας αφήσει με το στόμα ανοιχτό, ωστόσο είναι ένα πραγματικά σημαντικό διήγημα που αξίζει να το διαβάσετε έστω και για εγκυκλοπαιδικούς λόγους. Δεν μου φάνηκε πάντως το καλύτερο του βιβλίου. Περισσότερο μου άρεσε η πρώτη από τις ιστορίες, το Καψουροτράγουδο. Εκεί ανατρίχιασα. Με έπιασε κορόιδο.

3 / Η πόρτα στη σκάλα, Λόρι Μουρ, Εκδόσεις Πόλις

Η Τάσι είναι μια 20χρονη κοπέλα που σπουδάζει σε μια κωμόπολη στις μεσοδυτικές πολιτείες της Αμερικής και για να βγάζει το χαρτζιλίκι της αποφασίζει να κάνει μπέιμπι σίτινγκ στο σπίτι ενός ζευγαριού που υιοθετεί ένα μαυράκι. Πάνω κάτω αυτό. Αρχικά η πλοκή παραπέμπει σε κάτι μιζερούλι και πληκτικό και κοριτσίστικο. Σε μια δεύτερη ανάγνωση, αυτό που κάνει η Λόρι Μουρ είναι ότι παίρνει τον ρόλο της σαστισμένης φοιτήτριας που ανακαλύπτει τον κόσμο και καυτηριάζει μέσα από τα αθώα μάτια της Τάσι τις φυλετικές διακρίσεις και την υποκρισία, τις αντιλήψεις της αμερικανικής επαρχίας, την εξωτερική πολιτική και γενικώς την αμηχανία στην μετά 9/11 εποχή. Περισσότερο πάντως χάρηκα τον χαρακτήρα της Τάσι, η οποία είναι ένα ημιαπροσάρμοστο πλάσμα, γεμάτο παραξενιές και απορίες. Ο συγγραφέας Θεόδωρος Γρηγοριάδης σχολίασε στο blog του ότι έχει χολντενική συμπεριφορά και πράγματι ώρες ώρες η Τάσι μοιάζει να έχει αποδράσει από τις σελίδες του Σάλιντζερ. Ο τρόπος της Μουρ πάντως και η γλώσσα της έχουν μια πρωτοτυπία και μια αυθεντικότητα. Έμεινα έκπληκτος με την ευκολία που χειρίζεται τον λόγο, χωρίς να το κάνει επιδεικτικά, καθόλου, αλλά προσαρμόζοντας την συγγραφικής της ευφυΐα στις ανάγκες της πλοκής της. Τεράστιο ερωτηματικό ο τίτλος. Όχι μόνο είναι κάπως άκυρος αλλά είναι και κάπως άσχημος. Και είναι πιστός στον πρωτότυπο και όχι κάποια περίεργη επινόηση της μεταφράστριας (Μαργαρίτα Ζαχαριάδου) η οποία παρεμπιπτόντως έχει κάνει φανταστική δουλειά, παρά τα ασταμάτητες λεκτικές παγίδες της Μουρ.

2 / Το τρίτο ράιχ, Ρομπέρτο Μπολάνιο, Εκδόσεις Αγρα

Οι κριτικές του Τρίτου Ράιχ υπήρξαν σε γενικές γραμμές αυστηρές. Ότι υπάρχει μια βαριά κοιλιά κάπου από τη μέση και μετά και ότι το τέλος είναι μάλλον αδιάφορο. Ναι, πράγματι, όσον αφορά στο τέλος, ουσιαστικά μιλάμε για τις σημειώσεις του Μπολάνιο (το βιβλίο γράφτηκε το 1989 και εκδόθηκε μετά θάνατον) και όχι για ένα δουλεμένο φινάλε. Για την κοιλιά θα διαφωνήσω, πάντως, καθώς η πλοκή μπορεί να βαλτώνει αλλά αυτή ακριβώς είναι η ουσία. Εξηγούμαι: ένας νεαρός γερμανός παίρνει την κοπέλα του και ένα επιτραπέζιο παιχνίδι στο οποίο είναι πρωταθλητής, το Τρίτο Ράιχ (ένα υπαρκτό παιχνίδι στρατηγικής το οποίο ζωντανεύει την πολεμική δράση του δευτέρου παγκοσμίου), και πηγαίνουν διακοπές στην Ισπανία. Εκεί ο πρωταγωνιστής μας γνωρίζει διάφορες αλλόκοτες μορφές και μέχρι περίπου τη μέση γίνονται αρκετά μυστήρια πράγματα με το βιβλίο να κυλά σε έναν ρυθμό (περίπου) αστυνομικού θρίλερ. Αλλά ο Μπολάνιο είναι ένας συγγραφέας που θέλει να σε παρασύρει στο σκοτάδι. Η ρεαλιστική εξέλιξη των χαρακτήρων του παύει να τον ενδιαφέρει. Στην κατηφόρα της ανάγνωσης βαδίζουμε με κλειστά μάτια. Δεν γινόμαστε σοφότεροι, αντιθέτως, πλουτίζουμε σε απορίες. Αυτό, εμένα, μου φάνηκε υπέροχο και το Τρίτο Ράιχ συνολικά νομίζω ότι είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο και ένα μικρό σκαλοπάτι που πρέπει να ανέβει κανείς αν δεν έχει ακόμα διαβάσει το 2666. Επίσης το πιο ωραίο εξώφυλλο της χρονιάς.

1 / Αρχαίο φως, Τζον Μπάνβιλ, Εκδόσεις Καστανιώτη

Ο Μπάνβιλ ξέρει όλες τις λέξεις που υπάρχουν. Όλες. Και τις απλώνει στις σελίδες του με φυσικότητα, αφήνοντάς μας να ψάχνουμε σε λεξικά. Το βιβλίο του (και όλα τα βιβλία του) είναι τόσο πυκνογραμμένο ώστε όταν το τελείωσα ένιωσα μια ανακούφιση. Ότι εντάξει, δηλαδή, τα κατάφερα. Δεν ήμουν σίγουρος εκείνη τη στιγμή πόσο μου άρεσε, αν πραγματικά το ευχαριστήθηκα. Τώρα όμως που πάνε πια μερικοί μήνες, νιώθω ότι από μια χαραμάδα της μνήμης μου μπαίνει «αρχαίο φως». Είναι ακόμα εδώ τα λόγια του Μπάνβιλ.

«Ακόμα κι εδώ, σ’ αυτό το τραπέζι, το φως που είναι αντικείμενο της δικής μου όρασης απαιτεί κάποιο χρόνο για να φτάσει στα δικά σου μάτια, κι έτσι οπουδήποτε κι αν κοιτάξουμε, οπουδήποτε, στην πραγματικότητα κοιτάζουμε κάτι από το παρελθόν».

Η ιστορία του μυθιστορήματος είναι απλή: ένας γερασμένος ηθοποιός θυμάται τα παιδικά του χρόνια, την περίοδο που ερωτεύτηκε την μητέρα του καλύτερού του φίλου. Αυτό. Και καταφέρνει ο άτιμος να πιάσει αυτή την ανάμνηση, να την κρατήσει από την φτέρνα, να την βουτήξει σε μια κολυμπήθρα λυρισμού και να φτιάξει τελικά ένα σπουδαίο μυθιστόρημα. Είναι άτρωτες οι σελίδες του με μοναδικό ελάττωμα αυτό, ότι ο αναγνώστης μπορεί εύκολα να τρομάξει και να αφήσει το βιβλίο στις πρώτες σελίδες, πιστεύοντας ότι είναι υπερελιτίστικο ή απλά στρυφνό. Τέλος πάντων, έχοντας ασχοληθεί αρκετά με τον Μπάνβιλ στη ζωή μου θα πω δυο καταληκτικά πραγματάκια: Το ένα είναι ότι το Αρχαίο Φως μπορεί τελικά να είναι το καλύτερο βιβλίο του –καλύτερο και από την υπέροχη Θάλασσα. Το άλλο είναι ότι αν καμιά φορά τύχει και πάρει το Νόμπελ πολύ θα το χαρώ πολύ· κάτι έχει πάρει τ’ αφτί μου, να ξέρετε.

Advertisements

13 thoughts on “Τα πέντε βιβλία του 2013 μου

  1. Ωραία, πολύ ωραία! Ιντριγκάρεις άσχημα με την επιλογή της Μουρ την οποία γενικά την έχουν ψιλοθάψει την καημένη…Και του χρόνου, και του χρόνου!

    • Ναι, δεν ξέρω, εγώ πραγματικά εντυπωσιάστηκα. Είναι πολύ έξυπνος ο τρόπος που γράφει. Δεν σου λέω πάντως ότι είναι αριστούργημα αλλά επειδή δεν το περίμενα κιόλας, βρέθηκα ξαφνικά με ένα βιβλίο που με διασκέδασε πολύ.
      Προτείνω να του ρίξεις μια ματιά αν πέσει στα χέρια σου.

      Πες μας αν θέλεις το δικό σου φετινό τοπ5 -υποψιάζομαι θα έχεις διαβάσει και αρκετά περισσότερα από εμένα.

      Και του χρόνου, φυσικά!

  2. Δεν εχω διαβασει κανενα αλλα μου φεραν δωρο το βιβλιο του Μπανβιλ οποτε θα αρχισω απο αυτο μολις τελειωσω το Bookthief που ειναι κι αυτο αρκετα καλο και βγαινει και σε ταινια απ οτι πηρε το ματι μου. Το επομενο που με τραβαει στη λιστα σου ειναι το Αστικη Ζωολογια και σαν τιτλος και σαν εξωφυλλο και σαν περιεχομενο. Τοσα πολλα βιβλια, τοσος λιγος χρονος…

    • Αυτός που σου έκανε δώρο τον Μπάνβιλ τι άνθρωπος είναι;

      Κατά τ’ άλλα αυτή η ιστορία με το πλήθος των βιβλίων είναι πολύ δύσκολη. Δεν τελειώνουν ποτέ τα καταραμένα!

      • Η μανα μου. Υποπτο?
        Στην αρχη πρεπει να ομολογησω δεν ενθουσιαστηκα γιατι παλιοτερα ενα αλλο βιβλιο του «η θαλασσα» μετα τις πρωτες σελιδες εμεινε να σκονιζεται στο ραφι. Ομως ειμαι διατεθειμενη να του δωσω αλλη μια ευκαιρια. Οσο για τα αδιαβαστα βιβλια μαλλον πρεπει να κανετε εδω καμια λιστα του στυλ τα 100 βιβλια που πρεπει να διαβασεις πριν σε διαβασουν η κατι τετοιο.

  3. Οχι, εντάξει, κανένα πρόβλημα με τη μητέρα σου.

    Αν δεν σου άρεσε η Θάλασσα δεν θα σου αρέσει ούτε αυτό πάντως. Θέλει λίγο κόπο στην αρχή και νιώθεις ότι θα ήθελες να τον χτυπήσεις αν τον έβρισκες μπροστά σου αλλά σιγά σιγά μαλακώνει, γίνεται πιο φιλικός και στο τέλος του βιβλίου έχεις αυτή την ικανοποίηση ότι έκανες ένα μικρό λογοτεχνικό βηματάκι.

    Ετοιμάζω (περίπου) τη λίστα που ζήτησες, μου έδωσες ιδέα.

  4. To άρθρο με κέρδισε από το «Βιβλία που μεταφράστηκαν στα Ελληνικά». Αμάν πια μ’ αυτούς που τα διαβάζουν αμετάφραστα.

    Τα τρία από τα 5 της λίστας τα βάζω στα υπόψη (το βαριέμαι το Μπολάνιο – πέστε να με χέστε)

    • Χαχα! Εντάξει, είμαι άρρωστος μπολανικός αλλά θα το δεχτώ, βαριέμαι κι εγώ διάφορους «μεγάλους» που ντρέπομαι να αναφέρω.
      Περί μεταφράσεων: μακάρι να ήξερα τέλεια όλες τις γλώσσες και να διάβαζα λογοτεχνία από το πρωτότυπο. Αλλά δεν μπορώ. Ας χαθεί κάτι στην μετάφραση, τι να κάνουμε. Και τελικά, στην προβληματική ελληνική βιβλιοπαραγωγή, το γεγονός ότι κυκλοφορούν καλά βιβλία και προσεγμένες εκδόσεις, είναι αν μη τι άλλο άξιο αναφοράς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s