Παραγλωσσολογία εναντίον φιλολόγων

Όλα ήταν πολύ μπερδεμένα στο μυαλό μου όταν ήμουν σχολείο. Ειδικά με όσα είχαν να κάνουν με τη γλώσσα. Στη Φιλολογία τα πράγματα χειροτέρεψαν. Μέχρι που ανακάλυψα την πικρή αλήθεια. Φταίνε οι φιλόλογοι για αυτό.

chaos (1)

Πώς φαντάζομαι το μυαλό των φιλολόγων

Όσο ήμουν στο λύκειο, αλλά φυσικά και στη Φιλολογία, είχαν γίνει κατά καιρούς αρκετές συζητήσεις για το πώς πρέπει να μιλάμε. «Ο Γιώργος ανάλυσε το κείμενο» ακουγόταν από κάπου και έπεφτε η παντόφλα σύννεφο. Αυτός που το είπε θα ρωτούσε γιατί είναι λάθος κι εκεί άρχιζε το πανηγύρι.

Συλλαβικὴ αὔξηση παίρνουν τὰ ῥήματα ποὺ τὸ θέμα τους ἀρχίζει ἀπὸ σύμφωνο. Καὶ εἶναι συλλαβικὴ αὔξηση ἡ προσθήκη ἑνὸς ε (μὲ ψιλή) στὴν ἀρχὴ τοῦ θέματος ἀπὸ τὸ ὁποῖο σχηματίζεται καθένας ἀπὸ τοὺς ἱστορικοὺς χρόνους τῆς ὁριστικῆς: (λύ-ω), παρατ. -λυον, ἀόρ. -λυσα, ὑπερσ. -λελύκειν.

«Και το παράγγειλα γιατί δεν είναι παρέγγειλα;» Α, αυτό γίνεται παρήγγειλα απαντούσε ο διορθωτής, είναι χρονική αύξηση. «Και το διάβασα γιατί δεν είναι διέβασα;» Αυτό είναι εδιάβασα και μην τολμήσεις να το πεις αλλιώς. «Και το προφταίνω;» Αυτό εντάξει είναι πρόφτασα. Αυτό γιατί εντάξει; Γιατί αυτό εντάξει.

Στο πανεπιστήμιο καθόμουν με φίλους και αντί να ασχολούνται με αυτό που λέω με σταματούσαν κάθε δύο λεπτά και μου έλεγαν «δεν είναι κρατιόταν, είναι εκρατείτο, δεν είναι άνθρωπου, είναι ανθρώπου γιατί όταν η λήγουσα είναι μακρά η προπαραλήγουσα δεν τονίζεται και νια νια νια» ή άλλα παρόμοια.

Ακούστε λοιπόν το δομικό λάθος που έχει γίνει εδώ πέρα. Φιλόλογοι, όταν περιγράφουμε κάποιο φαινόμενο στα νέα ελληνικά παίζουμε με κανόνες νέων ελληνικών. Προσπαθήστε να θυμηθείτε ότι τα νέα ελληνικά δεν έχουν μακρά, βραχέα, ψιλές, δασείες, μακρό προ βραχέως περισπάται, συλλαβικές αυξήσεις (εντάξει τα αρχαιόκλιτα έχουν, εκεί μπορείτε να παίξετε). Αυτό που συμβαίνει τόσα χρόνια είναι ότι οι φιλόλογοι πηγαίνουν στα καφενεία, κάθονται πάνω από κόσμο που παίζει τάβλι και τον πρήζουν με κανόνες σκακιού. Χωρίς να εξηγήσουν ότι μιλάνε για άλλο παιχνίδι, γιατί ούτε οι ίδιοι έχουν κάνει καλά καλά το διαχωρισμό. Και κολλάνε και άλλο κόσμο, γιατρούς, λογιστές, κομμώτριες (ειδικά τις κομμώτριες) και διορθώνει ο ένας τον άλλον με κανόνες της αρχαίας, σαν ντόμινο.

Ο διευθυντής του φροντιστηρίου που πήγαινα για μαθήματα τρίτης δέσμης (ναι ρε, δέσμης) έρχεται μια μέρα στην τάξη μας. «Δεν ξέρω αν το προσέξατε, αλλά έχει μια πινακίδα έξω που λέει Μη Καπνίζετε. Δεν είναι λάθος. Είναι μια καινούρια παρέμβαση που θα θεσπίσω, το αρνητικό Μη να μη παίρνει νι στο τέλος, για να μη συγχέεται με το Μην, το αρχαίο όμως». Αν ήξερα τότε τι μου γίνεται, θα είχα πάει να ζητήσω να αλλάξω δέσμη. Ή ήπειρο.

Και παρακαλώ, ας μην παίρνουμε το όλο θέμα ελαφρά. Το ότι δημιουργήθηκε αυτό το κλίμα δείχνει δύο πράγματα, το ένα πριν και το άλλο μετά το συμβάν. Φαίνεται ότι με το να δίνουμε τόση έμφαση στα αρχαία στα σχολεία μας ξεχάσαμε να μάθουμε και κανέναν κανόνα για τα νέα ελληνικά. Το αποτέλεσμα είναι να θες να ερευνήσεις κάτι για τη γλώσσα που μιλάς, και οι μόνοι κανόνες που να έχεις στο μυαλό σου να είναι αυτοί που είχε η γλώσσα μας πριν από περίπου 2.500 χρόνια. Το δεύτερο, αν η γλώσσα μας συνεχώς «διορθώνεται» με κανόνες της αρχαίας (π.χ. τα κινητά μας σταμάτησαν πριν από πολλά χρόνια να λένε το μήνυμα στάλθηκε και πια προτιμάνε το εστάλη), τότε γιατί στο διάολο γκρινιάζει ό κόσμος ότι εκφυλίζεται και χαλάει και όλες αυτές τις μπούρδες;

Ίσως γιατί όντως εκφυλίζεται, γιατί το παρελθόν της δεν την αφήνει να προχωρήσει. Γιατί μέσα σε έναν φαύλο κύκλο αυτοεκπληρούμενης προφητείας, οι αρχαίοι υμών [sic] πρόγονοι έδειξαν τα λογοτεχνικά τους αρχίδια στον κόσμο, και μετά από αυτούς το χάος, ούτε να τους τα καθαρίσουμε δεν είμαστε άξιοι. Άσε που ό,τι είχαμε να πούμε ως λαός το είπαμε, δεν έχουμε πια κάτι να αποδείξουμε, ε;

Μήπως το γλωσσικό ζήτημα τελικά δεν έχει φύγει καθόλου; Μήπως απλά ο πόλεμος έχει γίνει πιο υπόγειος;

Advertisements

7 thoughts on “Παραγλωσσολογία εναντίον φιλολόγων

  1. Ναι. Συμφωνώ.
    Είναι ανυπόφορο να σου λένε τα θεωρητικάκια «όσον αφορά σσσσστο» όχι «το», «της σαπφούς!!!» (κι ας μην λένε «του πλάτωνος»), και χιλιάδες άλλα παραδείγματα που θεωρούν διάφορες χρήσεις της γλώσσας λάθος, χωρίς να είναι πραγματικά. Κι εσύ (εγώ, δηλαδή), η άσχετη, προσπαθείς να βρεις πώς θα μιλήσεις, πιστεύεις ό,τι σου πλασάρουν με ένα κόμπλεξ «δεν έμαθα αρχαία, άρα δεν μπορώ να μιλήσω καλά νέα» τεράστιο.
    Ευτυχώς υπάρχουν άνθρωποι που μιλάνε και τα λένε όλα αυτά. 🙂

  2. Συμφωνώ και στεναχωριέμαι με το κείμενο και την κατάσταση. Κάτι τέτοιες συμπεριφορές των φιλολόγων με έχουν οδηγήσει στο να έχω τύψεις που έγινα φιλόλογος και κάθε φορά που με ρωτάνε τι δουλειά κάνω αποφεύγω να ξεστομίσω αυτό το μισητό από όλους επάγγελμα ή προσπαθώ να το ελαφρύνω προσθέτοντας: «φιλόλογος, αλλά έχω τελειώσει κατεύθυνση γλωσσολογίας», «φιλόλογος, αλλά δουλεύω σε εφημερίδα», «φιλόλογος, αλλά ακόμα είμαι νέα και χαριτωμένη, επομένως έχω λίγα χρόνια ακόμα μέχρι να πιστεύω ότι έχω πλατωνική σχέση με τον Περικλή ή να φαντασιώνομαι ότι κάνω έρωτα τρελό με τον Αλκιβιάδη στα τείχη εκεί, πάνω από τους Αιγός Ποταμούς, ενώ του φωνάζω «βούλομαι, ω άρρεν!»». Κάθε μέρα, κάθε χρόνο που περνάει τρέμω μη γίνω κάποια στιγμή κι εγώ «φιλόλογος». Μακριά από μας!

  3. Johnny πολύ καλό κείμενο και πολύ καλή ιδέα να αρχίσει αυτός ο πόλεμος. Φυσικά και θα είμαι μαζί σου και όχι με τους βαρετούς φιλολόγους. Αλλά μάλλον θα καταλήξω μόνος μου γιατί το δικό μου όνειρο (θα το ξαναπώ) είναι και θα είναι η πλήρης απλοποίηση. Και τώρα εσείς που το παίζετε προοδευτικοί θα αρχίσετε να λέτε κανόνες και να κάνετε σαν φιλόλογοι.

    Evinrude υπάρχουν φήμες ότι το σχόλιό σου κυκλοφορεί ήδη σε φλάιερ έξω από τις γραμματείες στην φιλοσοφική και αθώα κορίτσια βάζουν τα κλάματα. Ακόμα και τα χαριτωμένα.

    • Ακόμα πιο χαριτωμένα δεν θα είναι όταν θα κλαίνε Jimmy;

      Έχω εδώ ένα σόφισμα για ερώτηση στον Johnny, που το άρθρο πολύ μου άρεσε.
      Ο φιλόλογος βάζει κανόνες, είναι με το δάχτυλο και μας πρήζει, μάλιστα δε με κανόνες που είχε η γλώσσα πριν 2500 χρόνια. (λες και δεν υπάρχουν ένας σωρός πάπυροι που και αυτούς τους κανόνες τους γραμματικούς παραβαίνουν -ωπ ή παρεβαίνουν;;;- και έχουν και πιο πολύ πλάκα)
      Στο σόφισμα ωστόσο.
      Ο φιλόλογος, όπως σωστά λες, ορίζει και καθορίζει με το βούρδουλα και νια νια νια.
      Ο γλωσσολόγος, αντίθετα, περιγράφει στην συγχρονία της την γλώσσα, χωρίς να θέτει κανόνες διαχρονίας. Και το σχιζοειδές ερώτημα μου, για το οποίο φταίει η evinrude και ένθα με παρέσυρε:

      Όταν ο γλωσσολόγος διευκρινίζει την διαφορά του από τον φιλόλογο (Είμαι αυτό, δεν είμαι εκείνο!)
      τότε τι κάνει;

  4. Evinrude: είμαστε όλοι φιλόλογοι -και όχι είμαστε με την κυριολεκτική έννοια και επειδή πολλοί εξ ημών πήραμε το καταραμένο αυτό πτυχίο αλλά ως συμπάσχουμε, συμπονούμε, ως ακτιβιστικό σλόγκαν δηλαδή.

    Το κείμενο δε φέρνει ξανά ερωτήματα που έχουμε συζητήσει αλλά όχι καταλήξει ποτέ. Ειλικρινά δεν ξέρω τι να πω πέρα του ότι η γλώσσα, ως ζωντανός οργανισμός, νομίζω πως τελικά είναι πιο δυνατή από οποιαδήποτε μορφή «εξωτερικής επέμβασης». Ξερνάει τα άρρωστα στοιχεία και εξελίσσεται –ανάλογα με το κοινωνικό/πολιτικό/ιστορικό/οικονομικό πλαίσιο- με το δικό της ρυθμό. Σωστά;

  5. Παράθεμα: Περί ορθογραφίας | Τα Νέα του Βελγίου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s