Γουντιαλενιάδα

Είδαμε το Blue Jasmine, την καινούρια δηλαδή ταινία του Γούντι Αλεν και (έχοντας δει και τις 43 προηγούμενες) προσπαθούμε να βάλουμε σε μια τάξη την φιλμογραφία του. Όχι επειδή έχει κανένα νόημα όλο αυτό, απλώς μας φάνηκε ευχάριστο να θυμηθούμε την πορεία του και να προβληματιστούμε (ξανά) για το ποια ταινία είναι η αγαπημένη μας, αν το Annie Hall είναι καλύτερο απ’ το Manhattan ή αν τελικά τα κερδίζει όλα το Match Point.

Το πώς χωρίστηκαν οι περίοδοι παρακάτω είναι προφανώς κάτι εντελώς αυθαίρετο.

Όσοι τον σιχαίνεστε (και το ξέρω ότι είστε αρκετοί) μείνετε μακριά.

1966-1975

Ενας stand up comedian, σκέτη καρικατούρα, παρωδεί το σεξ, τις σχέσεις, τη ζωή και τον ίδιο του τον εαυτό. Για αρκετό κόσμο είναι η καλύτερή του περίοδος, η πιο αυθεντική. Μιλάμε, πάντως, κυρίως για φάρσες, έτσι το αντιλαμβάνομαι εγώ. Δηλαδή τι άλλο είναι το Sleeper; Εκατοντάδες ιδέες, αρκετά άγουρες, η μια πίσω απ’ την άλλη σαν σκετσάκια. Κάποιες ταινίες θα μπορούσαν να σπάνε σε μέρη και να βλέπονται ανεξάρτητα. Το Bananas, για παράδειγμα. Τι κι αν έβγαζε νόημα, τι κι αν δεν έβγαζε. Περισσότερο πάντως μιλάμε για τις πρώτες του ασκήσεις, μικρά πειράματα μέχρι να μπούνε σε τάξη οι βασικές του επιρροές. Δεν ξέρω, δηλαδή, πώς θα ένιωθα βλέποντας, για παράδειγμα, το Love and Death, αν δεν ήξερα ποιος είναι ο Γούντι Αλεν και τι έκανε αργότερα.

Ταινίες της περιόδου: What’s up, tiger Lily?, Take the money and run, Bananas, Everything you always wanted to know about sex *but were afraid to ask, Sleeper, Love and Death

1977-1980

Μιλάμε ουσιαστικά για μια χρυσή τετραετία με τις δυο πιο χαρακτηριστικές του ταινίες, το Annie Hall και το Manhattan (χωρίς τις οποίες ίσως δεν θα συζητούσαμε σήμερα για αυτόν) αλλά και δυο άλλου τύπου εγχειρήματα που αποδεικνύουν ότι μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα άνθισε ένας δημιουργικός πλούτος. Το Interiors είναι το πρώτο απ’ τα ελάχιστα μη κωμικά φιλμ του ενώ το Stardust Memories έχει μια μελαγχολία και μια εσωτερικότητα που θα εμφανιζόταν και αργότερα με διαφορετική αισθητική. Μπαίνοντας, λοιπόν, στη δεκαετία του ’80, ο Γούντι Αλεν έχει βάλει τον πήχη ψηλά, στο κινηματογραφικό πάνθεον. Από τότε, ό,τι κι αν γινόταν, θα ήταν πάντα, τουλάχιστον, ένας νευρικός εραστής.

Ταινίες της περιόδου: Annie Hall, Interiors, Manhattan, Stardust Memories

1982-1985

Εδώ νιώθω ότι έχει κάπως απελευθερωθεί και κάνει μερικά νέα πειράματα (βλέπε Zelig) που παραπέμπουν στις πρώτες του δουλειές ενώ αποτυπώνει για πρώτη φορά και μια πιο ήπια αισθητική, ελαφρώς απαλή, που αργότερα θα την εξέλισσε σε μια πιο mainstream νότα από την κοφτή και ανεξάρτητη διάθεση του Annie Hall. Ας πούμε το Purple rose of Cairo είναι μια καλή ταινία, αρκετά καλή μάλιστα, αλλά είναι γλυκούλα με έναν τρόπο που δεν ήταν καμιά άλλη νωρίτερα. Δεν είναι, πάντως, η καλύτερή του περίοδος.

Ταινίες της περιόδου: A midsummer night’s sex comedy, Zelig, Broadway Danny Rose, The Purple Rose of Cairo

1986-1993

Πατώντας στις σταθερές που δημιούργησε νωρίτερα, εδώ ο Αλεν ζει μια δεύτερη χρυσή περίοδο με διάφορα αριστουργηματάκια (Hannah and her sisters, Radio Days, Crimes and misdemeanors, Husbands and Wives). Αν δεν ήταν αυτή η περίοδος, το Annie Hall και το Manhattan θα ήταν απλώς εξαιρέσεις σε μια πολυετή καριέρα. Δυο τυχαία διαμάντια. Έρχεται όμως αυτή η περίοδος στην οποία εξελίσσεται από έναν αλλόκοτο, cult ήρωα του αστικού χιούμορ σε έναν σημαντικό κινηματογραφιστή. Το νευρωτικό στερεότυπο προϋπήρχε αλλά εδώ συντηρείται, παγιώνεται, γίνεται πλέον δεδομένο. Χάρη στην παραγωγή αυτής της περιόδου υφίσταται σήμερα κάτι σαν σχολή Γούντι Αλεν, μ’ αυτήν την μπεργκμανική προσέγγιση στις ανθρώπινες σχέσεις που είναι όμως βουτηγμένη σε μια κωμική σάλτσα. Επιστροφή επίσης και στα μη κωμικά φιλμ (βλέπε September, Another Woman).

Ταινίες της περιόδου: Hannah and her Sisters, Radio Days, September, Another Woman, New York Stories, Crimes and Misdemeanors, Alice, Shadows and Fog, Husbands and Wives, Manhattan Murder Mystery

1994-1999

Η δεκαετία του ’90 τον βρίσκει να ψάχνεται και πάλι. Σαν να αναζητά μια νέα συνταγή. Αυτή η πιο απαλή αισθητική που λέγαμε και νωρίτερα, επανεμφανίζεται σε ταινίες αυτής της περιόδου όπως το Everyone Says I lone you ή Mighty Aphrodite. Κατά τη γνώμη μου είναι η λιγότερο ενδιαφέρουσα φάση του. Με εξαιρέσεις βέβαια. Το κάπως αμφιλεγόμενο Celebrity προσωπικά το βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον και, βέβαια, το Deconstructing Harry αποτελεί ίσως την πιο αστεία ταινία ολόκληρης της φιλμογραφίας του. Αλλωστε πλέον σε έχει κάνει να γελάς μόνο και μόνο επειδή τον βλέπεις, επειδή περιμένεις το αστείο του και επειδή ξέρεις τι είναι αυτό που περιμένεις.

Ταινίες της περιόδου: Bullets over Broadway, Mighty Aphrodite, Everyone says I love you, Deconstructing Harry, Celebrity, Sweet and Lowdown

2000-2005

Το σινεμά αλλάζει και ο Γούντι Αλεν το ίδιο. Αυτό που έψαχνε τα προηγούμενα χρόνια μοιάζει να το βρίσκει. Όχι κατευθείαν. Το Small Time Crooks είναι η μοναδική ταινία του που θεωρώ κακή. Αλλά είναι σαφές ότι κάτι έχει αλλάξει. Το The Curse of the Jade Scorpion και το Hollywood Ending γίνονται σημεία αναφοράς στις κωμωδίας των ‘00ς, αν και πάλι δεν είναι του υψηλότερου επιπέδου. Το Anything Else είναι μια μοντέρνα εκδοχή του παλιού εαυτού του. Το Melinda Melinda είναι μια μικρή (και αδικημένη μάλλον) γουντιαλενική σπουδή στον έρωτα. Κάτι ψάχνει και είναι σε καλό δρόμο. Μέχρι που μπαμ -εγένετο Match Point. Το σύγχρονο αριστούργημά του πάει και κάθεται παρέα στον θρόνο των παλιότερων επιτευγμάτων του.

Ταινίες της περιόδου: Small Time Crooks, The Curse of Jade Scorpion, Hollywood Ending, Anything Else, Melinda and Melinda, Match Point

2006-2012

Πλέον τριγυρνάει στις Ευρωπαϊκές πόλεις, αποκτά μια αισθητική που δεν ήταν απαραίτητα αυτή που είχαμε συνηθίσει, μεταμορφώνεται σε κάτι διαφορετικό από αυτό που ήταν. Βάλτε το Cassandra’s Dream δίπλα στο Sleeper. Ή το Vicky Cristina Barcelona δίπλα στο Everything You Wanted to Know About Sex. Φοβερό; Τελευταία πηγαίνει λίγο με τον αυτόματο πιλότο βέβαια αλλά διατηρείται σε καλό επίπεδο, ακόμα κι όταν οι ταινίες του μοιάζουν να προέρχονται από σημειώσεις που βρήκε τυχαία στην ατζέντα του (βλέπε Midnight in Paris ή To Rome With Love). Ταινίες γουντιαλενικού χαρακτήρα που συνεχίζουν την εξερεύνηση.

Ταινίες της περιόδου: Scoop, Cassandra’s Dream, Vicky Cristina Barcelona, Whatever Works, You Will meet a tall dark stranger, Midnight in Paris, To Rome with Love

2013-

Το Blue Jasmine είναι, έπειτα από καιρό, ένα μη κωμικό φιλμ. Όχι ότι βάζεις τα κλάματα, ούτε και σε πιάνει η ψυχή σου. Ένα μάλλον χαλαρό δράμα, απλό κι ωραίο. Μια καλή ταινία, σε ευθεία γραμμή, γρήγορη και σαφής, πιθανόν η καλύτερη των τελευταίων ετών. Δεν είναι κανένα ασύλληπτο αριστούργημα αλλά σου υπενθυμίζει με μεγάλο γράμματα κάτι δεδομένο, κάτι εύκολο, κάτι που νομίζεις ότι ξέρεις. Κάτι σαν το ποδήλατο ή την πρόσθεση ή την αναπνοή: ότι καμιά φορά δεν ξέρεις πώς τα φέρνει η ζωή. Και είναι ίσως αυτή η αρχή μιας νέας (τελευταίας;) περιόδου, όπου ο 77χρονος Γούντι Αλεν θα μας παρουσιάσει την τελική του άποψη για το σινεμά, το συμπέρασμά του. Σε κάθε περίπτωση έπεται συνέχεια, με επόμενη ταινία το 2014.

Advertisements

21 thoughts on “Γουντιαλενιάδα

  1. «μπεργκμανική προσέγγιση στις ανθρώπινες σχέσεις, που είναι όμως βουτηγμένη σε μια κωμική σάλτσα» υπέροχο! γι’ αυτό σ’ αγαπάμε jimmy!
    ps δεν έχω δει ακόμα το Manhattan! τι κερδίζω; τι περιμένω;

  2. Εκεινη η ταινια που επαιζε τον τυφλο σκηνοθετη πως λεγοταν? Πολυ γελιο
    Το matchpoint εξαιρετικο δεν θυμιζε γουντι παντως. Το midnight in paris που ειδα τελευταια χλιαρο. Εχει πολλες πλευρες ο τυπος. Ειναι μια σχεση θαυμασμου-αρνησης με το εργο του.

    • Είναι το Hollywood Ending, στα ελληνικά αποδόθηκε ως Παίζοντας στα τυφλά.

      Εγώ βλέπω μόνο την πλευρά του θαυμασμού, όσο κι αν υπάρχουν αρκετές απ’ τις ταινίες του που δεν τις θεωρώ τίποτα πολύ φοβερό. Προσωπική αδυναμία πάντως, αν και νομίζω φαίνεται και απ’ το κείμενο, είναι οι ταινίες στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’80. Αν δεν έχεις ασχοληθεί ρίξε μια ματιά.

  3. Με έχει πιάσει κακία και θα με μισήσετε που θα δυναμιτίσω τη συζήτηση. Ο Woody Allen είναι ένας σκηνοθέτης που σιχαίνομαι – έχοντας δει γύρω στις 10 ταινίες του – και πραγματικά με έσυραν για να δω το Blue Jasmine. Με την έναρξη του φιλμ, προσπάθησα να ξεπεράσω την προκατάληψή μου και απλώς να περάσω καλά.

    Ήταν αδύνατον. Το Blue Jasmine είναι το χειρότερο film που έχω δει εδώ και τουλάχιστον ένα χρόνο. Πράγματι οι ερμηνίες όλων είναι εξαιρετικές, όμως σε ποιά ιστορία; Τί ακριβώς πραγματεύεται ο Allen; Την αδυναμία προσαρμογής μιας ψυχωτικής πλούσιας σε μια πραγματικότητα χωρίς λεφτά; Στ’ αρχίδια μας λέω εγώ.

    Γιατί ο ρόλος της Jasmine διαφέρει από τον αντίστοιχο της Βίρνας Δράκου, ή της Sable Colby στην Δυναστεία; Και τέλος πάντως, ποιός ενδιαφέρεται για τις ψυχώσεις και νευρώσεις πλουσίων, μεσήλικων γυναικών που δεν μπορούν πλέον να αγοράζουν Manolo Blahnik και Louis Vuitton με το όνομά τους χαραγμένο πάνω.

    Το Blue Jasmine δεν έχει σενάριο, δεν έχει δράση, δεν έχει ανατροπή, δεν έχει σφαίρες να πέφτουν, δεν έχει σεξ, άρα τι μένει; Η Kate Blanchett να υποδυεται τη νευρόσπαστη. Thank you but no thank you. Μπαμπά, πέτα μου τη συλλογή μου με DVD των Chuck Norris και Jason Statham για να συνέλθω!

    • Ελα doomantia, μας είχες λείψει και δεν σε μισούμε ό,τι και να κάνεις -όσο κι αν σιχαίνεσαι τον Γούντι Αλεν, αν και δεν είχα εσένα στο μυαλό μου στον πρόλογο.

      Αν δεν σ’ αρέσει γενικώς ο Γούντι Αλεν, μου φαίνεται φυσιολογικό που δεν σου άρεσε το Blue Jasmine, οπότε δεν υπάρχει και τρόπος να σε πείσω για το αντίθετο. Αυτό που πραγματεύεται, είναι αυτό που πραγματεύεται πάντα, την κάθε δυσκολία προσαρμογής δηλαδή, είτε, εν προκειμένω, μιας ψυχωτικής πλούσιας, είτε αλλού ενός αποτυχημένου συγγραφέα, ενός γιατρού, ενός οτιδήποτε. Στο δικό του ελαφρώς ιντελεκτουέλ σύμπαν, με το δικό του στιλ. Εμένα αυτό το στιλ μου κάνει, μου πάει, με διασκεδάζει. Εσένα προφανώς όχι, οπότε μείνει μακριά στη συνέχεια, δεν θα βρεις τίποτα να σου αλλάξει γνώμη. Εκτός ίσως απ’ το Match Point, που έχει και δράση και ανατροπή και σφαίρες και σεξ.

  4. Το Match Point ήταν η μόνη ταινία του Woody Allen που είχε κάτι να μου πει, αν και για το είδος δε θεωρώ ότι είναι κάτι σπουδαίο.

    Δεν είναι μόνο οι σφαίρες και το σεξ το ζητούμενο και σκοπίμως χρησιμοποιώ αυτο το υπερβολικό σχήμα. Οι δυσκολίες προσαρμογής σε νέα περιβάλλοντα είναι κάτι που βιώνουμε όλοι καθημερινά. Οι άνθρωποι του Woody Allen είναι άνθρωποι χωρίς προβλήματα, που τα δημιουργούνε για να έχουν κάτι να ασχολούνται. Θεωρώ όμως ότι το να βλέπω πλούσιους φελούς να βασανίζονται για δύο ώρες είναι απλώς χάσιμο χρόνου και καμία σχέση δεν έχει με τέχνη.

    Γνώμη μου φυσικά.

    • Μ΄ αυτό το επιχείρημα (χωρίς να προσπαθώ να σε πείσω πάντως) μπορούμε να αφορίσουμε κάθε μορφή τέχνης. Ας κρατήσουμε ότι είναι, όπως και οτιδήποτε άλλο στην τέχνη, καθαρά υποκειμενικό και ότι πράγματι, όσο σε ξέρω, ο Γούντι Αλεν δεν θα σου ταίριαζε ποτέ ενώ ταιριάζει 100% σε μένα.

  5. Cate Blanchet? Γιατι δεν το λετε τοση ωρα? Θα το δω αμεσα. Και πες μου τζιμυ ποια ταινια του 80 εχεις κατα νου θα το ψαξω. Γιατι εν τελει θα θελα να καταληξω τι γνωμη εχω για τον γουντι τελικα

    • Ελενα, εκτός απ’ τα κλασικά Annie Hall και Manhattan, για μένα πολύ ψηλά είναι κυρίως το Hannah and her sisters (ίσως η αγαπημένη μου) και σε δεύτερο επίπεδο το Radio Days και το Husbands and Wives. Περιμένω γνώμες. Τα πιο καινούρια είναι άλλη ιστορία.

  6. Δεν αφορίζουμε καμία μορφή τέχνης. Απλώς είμαστε σκεπτικιστές απέναντι σε ένα θλιβερό κινηματογραφικό κατεστημένο. Βεβαίως όλα είναι υποκειμενικά, αλλά και όλα είναι ανοιχτά σε κριτική. Κυρίως η κριτική μας.

  7. Παράθεμα: Φιλοσοφικής Δεσμώτης: Ακαδημαϊκόν Τρίπτυχον | Τα Νέα του Βελγίου

  8. Παράθεμα: Οι 5 καλύτερες ταινίες του Γούντι Άλεν είναι αυτές. | Τα Νέα του Βελγίου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s