Η άνοδος και η πτώση του Top Gear

Click it and see: Σκατένια αμερικάνικα αυτοκίνητα

Click it and see: Σκατένια αμερικάνικα αυτοκίνητα

Ένα φαινόμενο και πως σιγά σιγά έχασε την αίγλη του

 Για πρώτη φορά είναι τόσο εύκολο να ξεκινήσεις ένα θέμα: Το Top Gear είναι η καλύτερη εκπομπή στην τηλεόραση. Έτσι απλά. Επίσης, με την εξαίρεση ελάχιστων ακόμα εκπομπών (όπως το food loving «No Reservations» του Anthony Bourdain) και κάποιων αθλητικών θεαμάτων, το Top Gear είναι ο μοναδικός λόγος που θα καθόμουν να δω τηλεόραση.

 Πάντοτε μου άρεσαν τα αυτοκίνητα. Μπορούσα να ονοματίσω κάθε αυτοκίνητο που έβλεπα στο δρόμο, λίγο καιρό αφότου μπορούσα να ονοματίσω τη μητέρα μου και τον πατέρα μου. Ξεκίνησα να διαβάζω περιοδικά αυτοκινήτου και σιγά-σιγά να αποστηθίζω τους πίνακες με τις επιδόσεις του κάθε μοντέλου. Στο σχολείο μπορούσα να μιλάω με έπαρση και αλαζονεία ότι το τάδε μοντέλο είναι αργό, ή ότι το δείνα στρίβει γρήγορα, λες και είχα οδηγήσει κάποιο από αυτά τα αυτοκίνητα.

 Παρακολουθούσα Grand Prix και Rally και Nascar και αγώνες με ταχύπλοα και MotoGP και supermoto και ντοκυμαντέρ για την McLaren F1 και γενικά ότι είχε σχέση με οχήματα και κινητήρες. Πάντοτε όμως κάτι έλλειπε. Πάντοτε έλεγα, καλό αλλά λίγο… Μέχρι που το 2002, ξεκίνησα να παρακολουθώ το Top Gear.

Top Gear ίσον Jeremy Clarkson

Click it and see: Eπαινώντας τους Έλληνες

Click it and see: Eπαινώντας τους Έλληνες

 Μάλλον όλοι έχετε δει τη συγκεκριμένη εκπομπή και παρακάτω εύχομαι να μου πείτε τη γνώμη σας. Δε θα αναλύσω περί τίνος πρόκειται, αντίθετα θα εξηγήσω ακριβώς πως έχω εγώ στο μυαλό μου το Top Gear. Το Top Gear λοιπόν, είναι ο Jeremy Clarkson. Ο Jeremy Clarkson είναι η αιτία που ένα βαρετό show για αυτοκίνητα έχει μετατραπεί σε ένα παγκόσμιο τηλεοπτικό φαινόμενο με πάνω από 10 εκατομμύρια θεατές ανά επεισόδιο. Οι Richard Hammond και James May είναι εξαιρετικοί σε αυτό που κάνουν (ειδικά ο May) και ενδεχομένως συμπαθέστεροι από τον αλαζόνα ψηλό, με το γελοίο μαλλί. Όμως δεν είναι αναντικατάστατοι. Αν ο Jeremy Clarkson φύγει από το Top Gear, το show απλούστατα θα πατώσει.

 Ποιος είναι λοιπόν ο Clarkson; Πρόκειται για ένα δημοσιογράφο ειδικού τύπου από το Doncaster, χωρίς μηχανολογικές γνώσεις, χωρίς καμία θεωρητική κατάρτιση, ή πτυχίο και σίγουρα χωρίς κανένα φυσικό προσόν που θα τον αναδείκνυε σε τηλεοπτική περσόνα. Ο Clarkson έχει γελοία φάτσα, προγούλι και μπυροκοίλι που επιδεικνύει με στόμφο, σάπια δόντια για τα οποία είναι υπερήφανος, ενώ έχει κερδίσει και τον τίτλο του πιο κακοντυμένου σε ολόκληρη τη Βρετανική τηλεόραση.

 Ταυτόχρονα όμως, ο Clarkson διαθέτει στόμα πυροβόλο, που θα έκανε ακόμα και τον Πάγκαλο να βάλει τα κλάματα με τα λεγόμενά του, ευθύτητα που τσακίζει κόκκαλα ενώ είναι και ιδιαίτερα διαβασμένος σε ότι τον ενδιαφέρει. Αυτό μπορεί να είναι από κουτσομπολιά σχετικά με τον τελευταίο γκόμενο του George Michael, μέχρι τα αίτια της καταστροφής του Churchill στην Gallipoli. Για τους περισσότερους Έλληνες τηλεθεατές, ο Clarkson είναι ένας αντιπαθητικός, ξερόλας Βρετανός, που λέει προσβλητικές εξυπνάδες του στυλ:

 Λυπάμαι που ήμουν τόσο σκληρός με τους Έλληνες, αλλά μην ξεχνάτε.. Μπορεί να μας έδωσαν τον Σωκράτη και τον Αρχιμήδη, όμως κόλλησαν και την κοπέλα σας έρπη (όταν εκείνη πήγε διακοπές σε κάποιο νησί)

The man you love to hate

Click it and see: Σπάζοντας το φράγμα του χιούμορ

Click it and see: Σπάζοντας το φράγμα του χιούμορ

 Αξίζει πάντως να αναφερθεί πως ούτε στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ιδιαίτερα συμπαθής. Σε επίσκεψή μου στο Λονδίνο το 2010, διακεκριμένος Βρετανός δημοσιογράφος αγώνων μοτοσυκλέτας μου είπε κατά λέξη “Ι don’t like Clarkson. He is a fuckin’ Nazi”. Την ίδια χρονιά, όταν επισκέφτηκα το Isle of Man, όλοι οι ντόπιοι έβριζαν τον Clarkson διότι έχει καταπατήσει κάθε περιβαλλοντικό και οικιστικό περιορισμό, χτίζοντας βιλλίτσα στη μέση του πουθενά, με θέα την Ιρλανδική θάλασσα.

Κατά κάποιο τρόπο, ο Clarkson έχει με το Βρετανικό κοινό τη σχέση που έχει ο Πρετεντέρης με τους Έλληνες τηλεθεατές. Ή ο Πάγκαλος, που προαναφέρθηκε, με τους Έλληνες μικροαστούς. Όλοι τσιμπάνε με τα προκλητικά σχόλιά του, χαλώντας σάλιο, μελάνι και ώρες χτυπήματος στο πληκτρολόγιο για να τον βρίζουν. Ο Jeremy Clarkson λοιπόν πέρα από οτιδήποτε άλλο είναι ένας προβοκάτορας και αυτό ακριβώς πουλάει. Παρόλα αυτά, όταν δεν προσβάλλει όσους εκείνος –για απολύτως τηλεοπτικούς λόγους– κατηγορεί ως κατώτερους, είναι ένας εξαιρετικός δημοσιογράφος, ένας ανεπανάληπτος παρουσιαστής και κυρίως ένας ενδιαφέρον ομιλητής, που συνήθως διαφωνείς μαζί του, όμως πάντοτε τον ακούς με ενδιαφέρον.

 Ας επανέλθουμε λοιπόν στο Top Gear. Κατ’ αρχήν, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι όσοι ασχολούνται σε βάθος με αυτοκίνητα, παρακολουθούν αγώνες, αγοράζουν αρκουδάκια της Ferrari και μινιατούρες της Porsche και σκέφτονται πως θα αυξήσουν την ιπποδύναμη του Skoda τους, καταστρέφοντάς το, ΔΕΝ παρακολουθούν Top Gear. Το Top Gear ΔΕΝ είναι εκπομπή αυτοκινήτου. Το Top Gear είναι μια εκπομπή πολιτισμού, με αφορμή το αυτοκίνητο. Δεν έχει να κάνει με μετρήσεις επιδόσεων, ούτε ασχολείται με το αν ένα οικογενειακό αυτοκίνητο έχει επαρκή χώρο αποσκευών. “Αν θέλετε χώρους, αγοράστε καλύτερα ένα χωράφι με τα ίδια χρήματα”, είχε πει κάποτε ο Clarkson δοκιμάζοντας μια Jaguar.

Το Top Gear επιδιώκει να κάνει τα παρακάτω:

  1.  Να χορτάσει τα μάτια μας με εντυπωσιακά οχήματα και ακόμα πιο εντυπωσιακά τοπία.

  2.  Να χορτάσει το μυαλό μας με ευρήματα και ατάκες.

  3. Να μας μυήσει στο τεχνικό πολιτισμό και στους ανθρώπους που κρύβονται από πίσω του.

  4. Να μας μάθει αγγλικά, που δεν πρόκειται να διδαχτούμε σε κανένα φροντιστήριο.

 Δεν ήταν τυχαίο που χρησιμοποίησα το παράδειγμα του Anthony Bourdain στην εισαγωγή του κειμένου, διότι θεωρώ πως ο ιδιοφυής σεφ από τη Νέα Υόρκη επιδιώκει ακριβώς το ίδιο μέσα από τις εκπομπές του. Το No Reservations δεν είναι εκπομπή μαγειρικής, σαν τις γελοιότητες που βλέπω στην ελληνική τηλεόραση και κάνω εμετό. Είναι μια εκπομπή που με αφορμή τη μαγειρική, παρουσιάζει διαφορετικές κουλτούρες και πολιτισμούς.

Το φαγητό είναι κάτι που αρέσει σε όλους. Όλοι το τρώνε με ευχαρίστηση, λίγοι όμως ενδιαφέρονται για το πώς παρασκευάζεται. Όπως εύστοχα έλεγε σε ελληνική ταινία ο Γιώργος Κωνσταντίνου για το προφιτερόλ, “Δε θέλω να το μάθω, θέλω να το φάω”. Έτσι είναι και με τα αυτοκίνητα. Ακόμα κι ο Γιώργος Βέλτσος θα γύριζε να κοιτάξει μια Ferrari GTO, ενώ ο Κώστας Ζουράρης έχει ειδωθεί πίσω από το τιμόνι μιας Morgan. Όμως, σχεδόν κανένας δεν ενδιαφέρεται για το πώς λειτουργεί ένα αυτοκίνητο, για το αν είναι γρήγορο, ακριβό, ή αν έχει διαφορικό περιορισμένης ολίσθησης στον πίσω άξονα για να κάνει καλές πάντες. Αυτά είναι σαχλές λεπτομέρειες για καμένους (σαν τον γράφοντα).

Όχι απλά μια εκπομπή αυτοκινήτου

Click it and see: Oδηγώντας σπιρτόκουτα

Click it and see: Oδηγώντας σπιρτόκουτα

 Το Top Gear, λοιπόν κρατάει και προβάλει τα ενδιαφέροντα στοιχεία των αυτοκινήτων (εμφάνιση, θόρυβος, μύθος) και τα διανθίζει με θέματα επικαιρότητας, κοινωνικών στερεότυπων, τέχνης και πολιτισμού αλλά και κοινού κουτσομπολιού, βγαλμένου από κομμωτήριο: «Τα μάθατε ότι ο Wayne Rooney αγόρασε το καινούριο Range Rover; Αυτό σημαίνει ότι το πιο cool αυτοκίνητο στον κόσμο είναι πλέον το πιο αντιπαθητικό και θα ονομάζεται στο εξής Range Rooney». Ενδιαφέρον επίσης το σημείο επίσης, όπου ο Clarkson βγαίνει στο Hyde Park για να φωνάξει κατά της BMW σειρά 3: “Αγαπητοί μου συμπολίτες, θέλω να σας ενημερώσω για ένα κακό που μαίνεται τη χώρα μας. Από τη μεγάλη πανούκλα του 1665 έχει το Ηνωμένο Βασίλειο να δει τέτοια συμφορά! Μην αγοράζετε BMW σειρά 3. Παρακαλώ χρησιμοποιήστε τη φαντασία σας! Μην είστε πρόβατα!”

Βεβαίως, οι μηνύσεις έπεφταν βροχή, η θεαματικότητα όμως ανέβαινε στη στρατόσφαιρα. Και δεν ήταν παροδική θεαματικότητα τύπου Big Brother, ή Ερωτοδικείου. Το Top Gear έγινε η εκπομπή με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση στον πλανήτη και ο Jeremy Clarkson ένας από τους πλέον αναγνωρίσιμους παράγοντες στην κοινωνική ζωή της Βρετανίας. Εγκαινιάζει εμπορικά κέντρα, λέει άφοβα τη γνώμη του για τις απεργίες στο μετρό, ανάβει τα φώτα στο Χριστουγεννιάτικο δέντρο στο Piccadilly Circus και πέρσι δήλωσε έσοδα από τις επαγγελματικές του δραστηριότητες… 2.7 εκατομμύρια λίρες.

Ο Clarkson έχει την αυτοπεποίθηση του ανθρώπου που έκανε την πλάκα του επάγγελμα, ξεκινώντας από το τίποτα και φτάνοντας στην κορυφή. Με μοναδικό όπλο το μυαλό του, έσπασε το φράγμα του αυτοκινητιστικού τύπου και σήμερα είναι ένας από τους πιο μισητούς, αλλά και καλοπληρωμένους τηλεοπτικούς παράγοντες στον κόσμο.

Πάντοτε ήταν είρωνας, αλαζόνας και εξυπνάκιας. Τώρα που είναι διάσημος και εκατομμυριούχος, είμαστε τυχεροί που δε βγάζει το τσουτσούνι του να μας κατουρήσει από τα studio του BBC. Αυτό όμως που εγώ συγκρατώ, είναι όχι η αλαζονική του συμπεριφορά, αλλά η διάθεση του BBC όχι απλά να προωθήσει την ελευθερία λόγου, αλλά ακόμα και να επιδιώκει να προβοκάρει κοινό και αυτοκινητοβιομηχανίες. Είναι μια απόλυτα συνειδητή επιλογή της παραγωγής του Top Gear και τα έξοδα από τις αγωγές, ισοσταθμίζονται και με το παραπάνω από τα διαφημιστικά έσοδα. Επίσης, ΔΕΝ έχει παρατηρηθεί οι πωλήσεις ενός μοντέλου να πέφτουν λόγω άσχημων σχολίων του Top Gear. Επαναλαμβάνουμε, ότι ο κόσμος βλέπει Top Gear για να ευχαριστηθεί και ΟΧΙ για να μάθει αν ένα αυτοκίνητο είναι καλό, ή όχι.

 

Λόγια σταράτα και η μετά την άνοδο η πτώση

The-Top-Gear-Story-cover-image-close-623x619 Ακολουθούνε ορισμένα παραδείγματα τηλεοπτικής συμπεριφοράς στα όρια της παρεξήγησης: Ο Clarkson υποδεχόταν τον ηθοποιό Michael Sheen με τον παρακάτω πρόλογο: «Ο επόμενος καλεσμένος μας έχει υποδυθεί τον Kenneth Williams, που δεν είναι πλέον ανάμεσά μας και τον Brian Clough, που επίσης δεν είναι ανάμεσά μας. Έχει υποδυθεί όμως και τον Toni Blair, που δυστυχώς είναι ακόμα μαζί μας». Παρουσιάζοντας την BMW σειρά 1: “Το αυτοκίνητο είναι σκατά. Δεν έχει όμως σημασία τι λέω εγώ, διότι εσείς οι καταναλωτές θα αγοράζατε μέχρι κι αυτό», είπε δείχνοντας τη φωτογραφία μιας κουράδας με το σήμα της BMW. Οδηγώντας μια νταλίκα: «Η δουλειά του φορτηγατζή είναι μανίκι. Άλλαξε ταχύτητα, άλλαξε ταχύτητα, φρέναρε, σκότωσε μια πουτάνα, άλλαξε ταχύτητα».

Κατακλυσμός μηνύσεων και διαμαρτυριών στο BBC, σκεφτείτε όμως πως θα αντιδρούσε το κοινό και το Ε.Σ.Ρ. αν υπήρχαν αντίστοιχα λεγόμενα σε ελληνική εκπομπή. Στα μάτια μου λοιπόν, ο Clarkson, εκτός από εξαιρετικός γνώστης του αυτοκινήτου (διαβάστε τη στήλη του στους Sunday Times), πανέξυπνος και ετοιμόλογος ομιλητής, αλαζόνας και ξερόλας Βρετανός, με τρομακτική εθνική υπεροψία και ναρκισσισμό είναι πάνω από όλα ένας σταυροφόρος του “speak your mind, no matter the cost”. Κάτι που μου έχει λείψει ιδιαίτερα όχι μόνο από την ελληνική τηλεόραση, αλλά από ολόκληρη την κοινωνική ζωή της χώρας.

Δυστυχώς, όπως σε κάθε τι καλό, έρχεται η παρακμή. Ο Schumacher γέρασε και οι χρόνοι του έπεσαν, οι Iron Maiden πλέον είναι ένα περιφερόμενο τσίρκο, ενώ ο Ridley Scott προσπαθεί μάταια να μας πείσει ότι κάποτε ήταν μεγάλος σκηνοθέτης. Έτσι, εδώ και 2 χρόνια το Top Gear είναι μια σκιά του εαυτού του. Ο προϋπολογισμός όπως πάντα είναι εξωφρενικός, η παραγωγή προσεγμένη σα να πρόκειται για blockbuster του Michael Bay και η σκηνοθεσία εξαιρετική, με κάμερες και γερανούς να καλύπτουν κάθε σπιθαμή των αυτοκινήτων. Όμως, οι ατάκες πλέον επαναλαμβάνονται, τα ευρήματα δεν είναι πρωτότυπα και το χειρότερο όλων, κανείς δε φαίνεται να διασκεδάζει. Σε πρόσφατο φετινό επεισόδιο, όπου δοκιμάζονταν τρία πανάκριβα αυτοκίνητα, βρέθηκα να αναρωτιέμαι «τελικά ποιο είναι καλύτερο από τα τρία;». Δε θα μπορούσε να υπάρξει μεγαλύτερη αποτυχία για τους συντελεστές του προγράμματος. Στο παρελθόν με χόρταιναν τόσο πολύ τα όσα έλεγαν οι παρουσιαστές, που στο τέλος ξέχναγα εντελώς ότι δοκιμάζονται  αυτοκίνητα στην εκπομπή. Όταν περιμένουμε να μάθουμε πληροφορίες για ένα όχημα από το Top Gear, σημαίνει ότι η διασκέδαση έχει σβήσει και το παιχνίδι έχει σίγουρα χαθεί. «Οι Βάρβαροι έριξαν τα Τείχη, η Ρώμη αλώθηκε», όπως διαβάζαμε κάποτε στον Asterix.

————————————————————————————————————————————————————–

Διαβάστε επίσης:

Μπαφόπεινες*

You think you live in a democracy

Advertisements

4 thoughts on “Η άνοδος και η πτώση του Top Gear

  1. Να τονίσω μετά βδελυγμίας, την ηχηρή απουσία αναφοράς στον τηλεοπτικό μου ήρωα The Stig. Έναν superhero των εκπομπών.

    Κατά τα άλλα ο Jeremy Clarkson είναι ο ιδανικός άνθρωπος να πιεις μπύρες μαζί του και το χειρότερο άτομο για να του εμπιστευτείς ένα μυστικό σου πιστεύω. Νομίζω ότι θα φρόντιζε να το κάνει βούκινο και αν κάνει ξεφτίλα με τον χειρότερο τρόπο.

  2. O Stig πρόκειται για μια εξαιρετική ιδέα του Clarkson και του παραγωγού Andy Wilman για να διακωμοδηθεί και να απομυθοποιηθεί η ιδέα του διάσημου οδηγού αγώνων.

    Ο Clarkson πρωτοπαρουσιάσε τον Stig, ή μάλλον το Stig ως εξής: «Αποκαλούμε αυτό το πράγμα, το Stig. Δεν ξέρουμε το όνομά του και δε μας νοιάζει. Πρόκειται για οδηγό αγώνων, που σημαίνει ότι ο εγκέφαλός του είναι μικροσκοπικός και η γνώμη του αδιάφορη. Οι γιατροί το περιγράφουν ως Mansell syndrome (αναφορά στον Nigel Mansell)».

    Χαμός! Τροφή για τα Βρετανικά σκανδαλοθηρικά περιοδικά, σχετικά με ποιος κρύβεται κάτω από το κράνος και τόνοι δημοσιότητας και κερδών από μπρελόκ και μπλουζάκια που γράφουν «I am the Stig».

    Watch and learn Greek TV.

  3. Παράθεμα: 300 ποστ – μια διαδρομή | Τα Νέα του Βελγίου

  4. Παράθεμα: Bad Mother Fucker… and I like it! | Τα Νέα του Βελγίου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s