Lincoln Unchained

Είδαμε το Lincoln και το Django Unchained. Είναι τόσο ίδια και τόσο διαφορετικά.

Είναι δυο απ’ τις ταινίες της χρονιάς, δυο ταινίες που έχουν ουσιαστικά το ίδιο θέμα, το οποίο όμως το προσεγγίζουν από εντελώς διαφορετική οπτική∙ τόσο διαφορετική ώστε τελικά είναι σαν να μην έχουν το ίδιο θέμα. Βλέποντας τις δυο ταινίες με διαφορά μιας ημέρας δεν μπορούσα να βρω καλύτερο παράδειγμα (αν και δεν έψαχνα) για το πόσα διαφορετικά μονοπάτια βρίσκει η τέχνη και συγκεκριμένα ο κινηματογράφος για να μας διασκεδάσει. Και να μας πει αυτό που θέλει. Οι δυο σκηνοθέτες τοποθετούν την πλοκή τους στα μέσα του 19ου αιώνα στις ΗΠΑ, στην κομβική στιγμή της κατάργησης της δουλείας. Ο Σπίλμπεργκ ασχολείται συγκεκριμένα με τη στιγμή αυτή (1865) και την ψήφιση της 13ης τροπολογίας στην Βουλή των Αντιπροσώπων ενώ ο Ταραντίνο στέκεται λίγα χρόνια νωρίτερα (1858), παραμονές του εμφυλίου, στην σουρεαλιστική περιπέτεια του Τζάνγκο. Δεν θα επιχειρήσω να διαλέξω ποια ήταν καλύτερη προσέγγιση, ούτε πια είναι η καλύτερη ταινία –και οι δυο άλλωστε ήταν πολύ καλές, με τον τρόπο τους.

Αλλά θα σταθώ λιγάκι σ’ αυτόν τον τρόπο τους. O Σπίλμπεργκ κινείται μέσα στους κανόνες, η σκηνοθεσία του δεν έχει λάθη, δεν έχει υπερβολές, δεν έχει ατέλειες. Τα πλάνα του είναι όπως πρέπει να είναι, παίρνει απ’ τους ηθοποιούς του ό,τι θέλει να πάρει (ο Ντάνιελ ντέι Λιούις είναι ο Λίνκολν και αποδεικνύει γιατί είναι ο καλύτερος ηθοποιός που υπάρχει σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή, εμφανίζοντας στην οθόνη περίπου χίλιες διαφορετικές γκριμάτσες για να συμβαδίσει με την αγιογραφία του 16ου Προέδρου των ΗΠΑ) και αποδίδει μια πραγματικότητα έτσι όπως την αντιλαμβάνεται, ως ένα βαθμό, η επίσημη ιστορία. Αντίθετα, ο Ταραντίνο βασίζεται σε μια ιστορική πραγματικότητα και φτιάχνει μια δική του αιχμηρή ιστορία με τους δικούς του κανόνες, με το δικό του χιούμορ, με την δική του εμμονή στην υπερβολή, με τον δικό του αντισυμβατικό τρόπο. Το μήνυμα του Lincoln είναι στρέιτ και ξεκάθαρο, το μήνυμα του Django έχει την επικάλυψη της σάτιρας και της κωμωδίας. Και στις δυο ταινίες καυτηριάζεται η στενομυαλιά των λευκών στο θέμα της δουλείας, η χυδαιότητα της αυτονόητης τότε θεωρίας της υπεροχής τους. Και στις δυο ταινίες μας μένει η απορία, πώς είναι δυνατόν αυτή η ιστορία να είναι τόσο πρόσφατη. Θέλω να πω, μιλάμε για 150 χρόνια πίσω, όχι για την αρχαία Ρώμη.

Δεν ξέρω σε πιο σημείο ο θεατής νιώθει περισσότερη φρίκη. Στο σημείο που στο Lincoln ο συντηρητικός βουλευτής ρητορεύει για την κατωτερότητα των μαύρων με το μάτι του να γυαλίζει απ’ το μίσος ή στο Django Unchained όταν ο λευκός γαιοκτήμονας (Ντι Κάπριο) ρίχνει έναν σκλάβο του να τον ξεσκίσουν τα σκυλιά. Στο σημείο που αποδεικνύεται ότι ακόμα και οι προοδευτικοί βουλευτές των ΗΠΑ ψήφισαν την τροπολογία για να σταματήσει ο πόλεμος και όχι επειδή πίστευαν στην κατάργηση της δουλείας ή στο σημείο που ο λευκός γαιοκτήμονας έδειξε την μαστιγωμένη πλάτη της υπηρέτριας για να διασκεδάσει τους καλεσμένους του. Δεν υπάρχει σωστός τρόπος, θέλω να πω, για να περάσει η τέχνη ένα μήνυμα. Με μοναδική προϋπόθεση το θέαμα να είναι (υποκειμενικά έστω) υψηλής ποιότητας. Και όπως ανέφερα και νωρίτερα, οι δυο ταινίες είναι πολύ καλές. Κάπου βρήκα και ένα βίντεο που δείχνει πώς θα μπορούσε να είναι μια ταινία, ανακατεύοντας σκηνές και προσθέτοντας στιγμιαία την κόντρα του Ντάνιελ Ντέι Λιούις με τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο από τις Συμμορίες της Νέας Υόρκης.

lincoln2

Μια παρατήρηση ακόμα. Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ έχει κάνει καλές ταινίες (και κακές) και το επίπεδο που έφτασε στο Lincoln ή σε άλλες 3-4 περιπτώσεις, νιώθω ότι είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να μας δείξει. Για τον Ταραντίνο δεν ισχύει το ίδιο. Κάποτε δήλωσε σε μια συνέντευξή του ότι σε αντίθεση με τον Γούντι Άλεν, ο ίδιος κάνει ταινίες που απολαμβάνει να βλέπει. Ή περίπου αυτό. Πομπώδες και άστοχο, αλλά στην ουσία, βγάζοντας τον Γούντι Άλεν απ’ την εξίσωση, οι ταινίες του Ταραντίνο είναι ακριβώς αυτό. Διασκεδαστικές. Χαίρεσαι να τις βλέπεις. Μια προς μια. Δεν υπάρχει ούτε ένα δευτερόλεπτο που να πηγαίνει χαμένο, ούτε ένας διάλογος αφημένος στην τύχη. Για αυτό, από τον άνθρωπο που χειρίζεται καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τα μυστικά της μοντέρνας κινηματογράφησης, περιμένουμε μια υπέρβαση, κάτι περισσότερο από την τεράστια, ξεκαρδιστική φάρσα του Django Unchained ή του Inglorious Bastards. Ένα καινούριο Pulp Fiction και ένα καινούριο Reservoir Dogs.

Τέλος, δεν θυμάμαι αν είχαμε κάποιο κεφάλαιο για τον αμερικάνικο εμφύλιο και την κατάργηση της δουλείας στο σχολείο (κάτι μου λέει βέβαια αμυδρά) αλλά σε γενικές γραμμές οι γνώσεις μου για το θέμα (και φαντάζομαι των περισσότερων), προέρχονται από τον κινηματογράφο. Δεν είναι ακριβώς το δημοφιλέστερο θέμα στην ιστορία του σινεμά αλλά λίγο πολύ όλοι είμαστε κάπως εξοικειωμένοι με το Gone With the Wind και το Gettysberg, το The Good, the Bad and the Ugly, ακόμα και τα πιο παλιά Birth of a Nation ή The General. Αν δούμε μια μια μόνο τις ταινίες που ανέφερα και εξετάσουμε την οπτική τους (από πλευράς περιεχομένου) θα καταλάβουμε ότι είναι ευχή και κατάρα αυτά τα πράγματα.

Advertisements

3 thoughts on “Lincoln Unchained

  1. Σ’ ωραίος. Να διακρίνω μία κάποια ομφαλοσκοπική διάθεση στο χόλυγουντ ή μπερδεύτηκα;
    επίσης να πω πως versus το κάναμε πάλι και τελικά ψηφίζουμε τον πρόεδρο.
    Γκουντ μαη φρεντ. Αμ ην!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s