Ralph Bakshi: Ένας ξεχασμένος παραμυθάς

Will the real Ring Wraiths, please stand up

Will the real Ring Wraiths, please stand up

Ο Ralph Bakshi υπήρξε ένας κινηματογραφιστής κινουμένων σχεδίων που ήθελε τα δημιουργήματά του να απευθύνονται σε ενήλικους, να έχουν γυμνό, σεξ, παραισθησιογόνες ουσίες, κοινωνική κριτική, σάτιρα και φαντασία.

Μπορεί να τον θυμάστε από το μετριότατο “Cool World” (1992) όπου ο Brad Pitt συνυπάρχει με cartoon ή αν είστε ψαγμένοι σχετικά με κόμιξ, από τη μεταφορά επί της μεγάλης οθόνης, στα 1972, του εμβληματικού δημιουργήματος ονόματι “Fritz the Cat” του πατριάρχη για την underground σκηνή Robert Crumb.

Γόνος εβραϊκής οικογένειας, μεγάλωσε κάνοντας παρέα με αφροαμερικανούς στις χειρότερες –όπως ο ίδιος λέει- γειτονιές του κόσμου. Αγάπησε τα έθιμα και τη μουσική τους ενώ σιχάθηκε το καλό, αγαθό και τακτοποιημένο πρόσωπο της γης της επαγγελίας.

Ξεκίνησε από το χαμηλότερο σκαλοπάτι, καθαρίζοντας στην κυριολεξία τα φιλμ στα στούντιο, για να φτάσει να γίνει σκηνοθέτης και παραγωγός. Στο εν τω μεταξύ είχε ζήσει διάφορες ωραίες ιστορίες καθημερινής εργασιακής τρέλας και παράνοιας. Μια φορά, στα τέλη των 60s και εν μέσω πολέμου του Βιετνάμ, προσπάθησε να φυγαδεύσει –αφού η συμφωνία δεν επετεύχθη και παράλληλα υπήρχαν νομικά προβλήματα- τα πρωτότυπα σκίτσα μιας πιθανής συνεργασίας του με καναδικό στούντιο. Τα κατάφερε λέγοντας στον αμερικάνο συνοριοφύλακα: «Όλοι περνάνε τα σύνορα προς Καναδά για να αποφύγουν την κατάταξη (στον στρατό). Ποιο γαμημένο πρόβλημα υπάρχει που εγώ τρέχω να πάω πίσω στις ΗΠΑ»;

Η αυτού "ανωμαλότης" Ralph Bakshi

Η αυτού «ανωμαλότης» Ralph Bakshi

Ο Ralph Bakshi δεν έκανε τίποτα με πατροπαράδοτο τρόπο, χωμένος μέχρι τη μύτη σε οτιδήποτε μπορούσε να ενοχλήσει την αιδώ του μέσου –μάλλον συντηρητικού- αμερικάνου θεατή, του «έδινε να καταλάβει» στον πειραματισμό. Άλλοτε γιατί γούσταρε τα πειράματα και άλλοτε λόγω έλλειψης χρηματοδότησης που τον έκανε να κατεργάζεται τεχνάσματα.

Ο Ralph Bakshi ήταν ένας από εκείνους τους λοξούς τύπους που ποτέ του δε μεγαλούργησε, ποτέ όμως δεν το έβαλε κάτω, ποτέ του δε συμβιβάστηκε εύκολα και ποτέ μα ποτέ δεν παράτησε το όνειρό του.

Πριν είκοσι χρόνια περίπου και ενώ πρωτομάθαινα να διαβάζω είχα ήδη δει ότι κινούμενο σχέδιο κυκλοφορούσε. Όντας παιδί που δεν έβγαινε έξω για να παίξει «έλιωνα» στα VHS. Μέχρι και το «Μικρό μου Πόνυ» έβλεπα ελλείψει άλλου cartoon. Κάνοντας διακοπές με την οικογένεια μου στην Ανάβυσσο, έτρεχα τη μάνα μου συνέχεια στο videoclub προς ενοικίαση καινούργιου υλικού.

Τότε γνώρισα τον Ralph Bakshi και με τον πιο λάθος τρόπο. Ο έφηβος πωλητής μου είπε με υφάκι -και ενώ το κεφάλι μου ούτε στο ταμείο δεν έφτανε- πως αυτό που διάλεξα (το “Fritz the Cat” ήταν) δεν είναι για μένα και πως τίποτα δεν πρόκειται να καταλάβω. Πείσμωσα και ήθελα αυτό και τίποτα άλλο.

Είχε δίκιο, τίποτα δεν κατάλαβα και από τα λίγα που έπιανα σοκαρίστηκα ο επτάχρονος. Ποτέ όμως δεν ξέχασα την αίσθηση που μου έκανε ο μαγικός του κόσμος –άσε που ένιωθα, με αυτά που έβλεπα, ότι αμάρταινα. Αίσθηση ιδιαίτερα γλυκιά ομολογώ.

Νοσταλγός της Φαντασίας

nostalgia

Ο Ralph Bakshi πιστεύω θα μείνει στην ιστορία ως ο πιο επίμονος σχετικά με την αξία του ενήλικου κινούμενο σχέδιο σκηνοθέτης. Άλλωστε αυτό έχει να επιδείξει πάνω από όλα: την επιμονή του. Μέχρι το 1977 κάθε του ταινία ήταν πιο «ενήλικη» από την προηγούμενη. Τα βυζιά δεν λείπουν, ούτε οι αναφορές σε ντρόγκια. Ούτε και οι σκηνές όπου οι σκουπιδοτενεκέδες κάνουν αγόρευση σε μια παρέα σκουπιδιών για τα σύγχρονα προβλήματα –σκηνές όπου ο Bakshi αποδεικνύει την πραγματική ικανότητά του.

Εκεί όμως στο τέλος της χίπικης δεκαετίας και στις αρχές της άλλης κάνει μια μεταστροφή σε πιο «παιδικά» τύποις θέματα. Ασχολείται δηλαδή με τη φολκλορική φαντασία –που καθόλου παιδική βέβαια δεν είναι, εκτός και εάν η μυθολογία είναι και αυτή παιδική, εκτός και αν ξαφνικά οι άνθρωποι γίναμε «σοβαρότεροι» των μύθων μας.

O πρώτος Άρχοντας των Αιθουσών

Click it and see

Click it and see

Ο Bakshi προσπάθησε να δημιουργήσει κάτι μεγαλειώδες. Πήρε το έτος 1978, 23 χρόνια πριν τελικά κατακτήσει το cinema η τριλογία του Peter Jackson, το σημαντικότερο –μάλλον- γραμμένο τον 20ο  αιώνα έπος και αποφάσισε να το κάνει animated ταινία. Κατάφερε, δυστυχώς, να ολοκληρώσει μόνο την πρώτη από τις δύο –από ότι φαίνεται- ταινίες που προγραμμάτιζε. Άλλοτε είναι μαγικός και άλλοτε απλά τραγικός. Έμεινε όμως η σημαντική του προσπάθεια, ο σεβασμός που έδειξε προς το έργο και κάτι που κανείς δε μπορεί να του «κλέψει»: ότι υπήρξε ο πρώτος κινηματογραφιστής του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών.

Α, ναι, έμειναν και οι κλεμμένες σκηνές από το “Alexander Nevsky” του Sergei Eisenstein που τους άλλαξε τα φώτα με τις περίεργες τεχνικές του, τις κότσαρε στην ταινία του, καταφέρνοντας παρόλα αυτά με μοναδικό τρόπο να τις μετουσιώσει σε κάτι επικά ενδιαφέρον και ολότελα δικό του.

Conan ο «κινούμενος σχέδιος»

Click it and see

Click it and see

Ο μύθος του «ευγενούς» βαρβάρου ήταν μια πραγματικότητα που «έπληξε» τον κινηματογράφο στα 80s. Μπορεί το «Κόναν, ο βάρβαρος» με τον Άρνι τον Σβαρτσενέγκερ να είναι μια πρωτότυπη κα εξαιρουμένων λεπτομερειών πολύ ωραία περιπέτεια, δεν ισχύει το ίδιο για ένα κάρο μαλακίες που γυρίστηκαν σε παρόμοιο ύφος όμως. Δε μπαίνω καν στη διαδικασία να γράψω τους τίτλους, ντρέπομαι και μόνο που έχω ασχοληθεί.

Από αυτές τις προσπάθεις το “Fire and Ice” (1983) ξεχωρίζει σαν τη μύγα μες στο γάλα. Το στόρυ του δεν λέει, τίποτα, όπως συμβαίνει και στις περισσότερες ταινίες του κου Bakshi άλλωστε. Η κίνηση όμως των ημίγυμνων χαρακτήρων είναι πραγματικά εντυπωσιακή ενώ η ταινία καταφέρνει να αιχμαλωτίσει τόσο το μάτι του θεατή όσο και τη ζητούμενη πρωτόγονη ομορφιά των ιστοριών του συγγραφέα του Κόναν, Robert E. Howard –χωρίς να γίνεται φριχτά παιδαριώδης, ευτυχώς Παναγία μου.

Στο μυαλό του Ralph Baksi: ένας γοητευτικότατος αχταρμάς

Click it and see

Click it and see

Αν υπάρχει όμως μια ταινία που πραγματώνει το κινηματογραφικό του όνειρο, κατά την άποψη μου, και παρόλες τις σχετικά κακές -δικαιολογημένες από μια άποψη όμως- κριτικές αυτό είναι το “Wizards” (1977).

Ναι πρόκειται για ταινία τουρλουμπούκι. Ξεκινώ να απαριθμώ τις αντιθέσεις: Επιστημονική φαντασία και φολκλόρ, μάγοι –καπνιστές πούρων- και ρομπότ, ξωτικά και τανκς, ημίγυμνες νεράιδες και τουφέκια, mutants και Ινδιάνοι, μια απλή παιδική ιστορία με ωμή πολιτική δολοφονία στη μέση, στρατεύματα των Ναζί να πλακώνονται με gnomes και τα λοιπά και τα λοιπά και τα λοιπά.

Εκεί όμως είναι που κρύβεται τελικά η μαγεία στα κινηματογραφικά πειράματα του Bakshi. Ένας δημιουργός ικανός να βάλει μέσα στην ίδια χοάνη τις πιο ετερόκλιτες επιρροές, τις πιο αταίριαστες τεχνικές, τις πιο περίεργες λήψεις και γωνίες καμερών, να σε μεταφέρει σε ένα μαγικό μεταπυρηνικό κόσμο όπου θα σου πει μια ιστορία για την κατάντια του πολέμου –με απλοϊκό τρόπο που όμως παίρνει δέκα στα δέκα στην καλώς εννοούμενη κλίματα του cult. Γιατί πίσω από τις περίεργα ψυχεδελικές φανταστιώσεις του δημιουργού κρύβεται μια πολύ δυνατή αγάπη. Ένας βαθύς έρωτας για το κινούμενο σχέδιο. Και μια πίστη πως τα cartoon έχουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν σε οποιαδήποτε διάσταση της φαντασίας και της πραγματικότητας θέλουν ενώ παράλληλα δεν είναι «αυστηρά ακατάλληλα» για ενηλίκους.

Για αυτό θέλησα να παρουσιάσω τις fantasy ταινίες του και μόνο. Γιατί εδώ είναι που γίνεται το πραγματικό πανηγύρι εικόνων και πειραματισμών. Ότι και να έκανε ο Ralph Bakshi το έκανε με ένα κατάδικο του στυλ, αναγνωρίσιμο από χιλιόμετρα μακριά και χωρίς να βάζει και πολλά όρια στον εαυτό του -δίχως να σκέφτεται τις καλλιτεχνικές ή εμπορικές συνέπειες. Πραγματικός και ειλικρινέστατος χομπίστας.

Εάν ο Ralph Bakshi ήταν περιοδικό κόμιξ θα ήταν το κάτι ανάμεσα στο “MAD” και το “ΜΠΛΕΚ” με ενέσεις από jazz, science fiction και fantasy μύθους. Αταίριαστος και λατρεμένος μέχρι το τελευταίου του καρέ.

———————————————————————————————————————————————————————————————

Διαβάστε επίσης:

Για τις λέξεις φονιάδες

Για τον άνθρωπο που κατάφερε να χάσει το «ω» του

Advertisements

10 thoughts on “Ralph Bakshi: Ένας ξεχασμένος παραμυθάς

  1. Δεν είχα ιδέα. Μ’έψησε(ς). Άργησες βέβαια να αναφερθείς στο θέμα καμιά 10αριά χρόνια, αλλά -διάολε- μ’έψησες..

  2. Πολύ σημαντικός δημιουργός. Μου θυμίζει κατά κάποιο τρόπο τον Hunter Thompson. Οι ταινίες του είναι γεμάτες ατέλειες και χρειάζονται υπομονή από τον θεατή. Από την άλλη πλευρά, αν το ενήλικο κινούμενο σχέδιο έχει φτάσει κάπου σήμερα, αναμφίβολα ο Bakshi έχει διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο.

  3. Μεγάλη συγκίνηση η αναφορά στο Fire and Ice ρε jorn. Κι ουτε καν παιδική ανάμνηση δεν το έχω, πέρσι το είδα.

    Αλλά δεν είναι τυχαίο το αισθητικό αποτέλεσμα, αν σκεφτείς ότι είναι συνεργασία με frank frazetta, αλλά και με Roy Thomas στο σενάριο, ο οποίος ήταν και ο βασικός σεναριογράφος του κομικ Κόναν για αιώνες. Το οποίο όντως δεν έλεγε κάτι ιδιαίτερο, αλλά το απόκοσμο το πετύχαινε αρκετά ωστε να φτιάξει μια ατμόσφαιρα.

    Και μετά κουνιούνται τα ζωγραφισμένα βυζιά και οι ατμόσφαιρες και τα πάντα μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα.

  4. Καλά έκανες και ανέφερες τον Frank Frazetta, μεγάλη παράλειψη δικιά μου.

    Ναι τώρα, αυτό με τα βυζιά ήταν πάντα παράγοντας έλλειψης συγκέντρωσης σε μια ταινία.

    Για του λόγου το αληθές:

  5. Τι έλεγα; Θα κρατηθώ; Μπα. Δεν. Που να πάρει. Αυτό ήταν. Αρχίσατε να μιλάτε για ζωγραφισμένα βυζιά και αϊζενσταϊνικά αλλαγμένα φώτα και τελείωσε. Βουρ για Κόναν και για Λορντ.
    Ο μαη Λορντ.

  6. Παράθεμα: Η χειρότερη ταινία του κόσμου « Τα Νέα του Βελγίου

  7. «…και Ινδιάνοι»

    Για του λόγου το αληθές στην πραγματικά δεν υπάρχουν Ινδιάνοι μέσα στη ταινία οπότε δεν ισχύει αυτό που αναφέρεις. Μήπως τους μπέρδεψες με τους Κέλτες(τα ξωτικά); Γιατί αυτοί υπάρχουν. Τα ξωτικά συμβολίζουν τις κέλτικες φυλές που εξαφανίστηκαν από προσώπου γής απο τις γερμανοϊδείς<>) φυλές που άρχισαν να εξαπλώνονται και να κατακτούν την Κεντρική, Δυτική, Ανατολική, Βόρεια και Νότια Ευρώπη κατά την εποχή που η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν στο χείλος της πτώσης της η οποία έγινε και η γερνανοϊδής φυλή ονόματι Φράγκοι(Franks, Francia> French, France( Το όνομα «Γαλλία» έρχεται απο τους Gauls>Γαλάτες>Γάλλοι) πήραν την εξουσία.

    Προσοχή Spoiler!!!(Δείτε τη ταινία και μετά διαβάστε γιατί η χαλάστρα δεν θα σας κάνει να δείτε την υπέροχη ταινία με το ίδιο προσκολλημένο μάτι.):

    Τέλος πάντων ένα συναρπαστικό αληθινό γεγονός για τη ταινία Wizards είναι ότι πρέπει να είναι η πιο μακρομελλοντική φουτουριστική ταινία αφού σύμφωνα με τον Avatar κατά τη διάρκεια της πλοκής έχουν περάσει περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια από τότε που η βιομηχανική τεχνολογία ισοπέδωσε τον πλανήτη με τους πολέμους που έγιναν με βάση αυτή και έχει επικρατήσει ειρήνη από τότε. Επίσης βάζοντας 5000 χρόνια που ο Blackwolf μελέτησε τη Μαύρη Μαγεία όπως είπε η αφηγήτρια(Συμβολισμός του Χίτλερ που διάβαζε τους Αρχαίους Έλληνες που είχαν εθνικό προκαταληπτικό μίσος είτε κάποιος το παραδέχεται αυτό το γεγονός είτε όχι.) αυτό κάνει τη ταινία να έχει θεμιτά τεκμηριωμένα την πιο μακρινή χρονική περίοδο στο μέλλον που έχει αναφερθεί σε fiction ακόμα και άν εξαιρέσουμε τους κάπως-μη-πειστικούς περίεργους ισχυρισμούς του Avatar.

    • Ισχύει ότι είναι καθ’υπερβολή ο σχολιασμός μου για Ινδιάνους. Απλά το ξωτικό-ιχνηλάτης στην αρχή, με το σκουλαρίκι και το τόξο του, μου έφερε στο μυαλό -και πράγματι μοιάζει πολύ- με τα ξωτικά του comic Elfquest όπου εκεί τα ξωτικά μοιάζουν με ιθαγενείς Βορειοαμερικάνους (Ινδιάνους). Κατά τα άλλα όντως τα Ξωτικά σε όλη την ταινία φαίνεται να είναι εμπνευσμένα, με έναν αρκετά αφαιρετικό τρόπο βέβαια, με τους Κέλτες.

      Όσο για το θέμα της πιο μελλοντολογικής από τις μελλοντολογικές ταινίες, σε παραπέμπω εδώ για αναλυτικό γράφημα!

      http://taneatoubelgiou.gr/2012/09/07/%CE%BF_kairos_gar_eggys/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s