Παραγλωσσολογία: Χακάροντας τον εγκέφαλο

Conflag_gif2

Tram-mļöi hhâsmařpţuktôx: Αντίθετα, νομίζω ότι μπορεί να αποδειχθεί ότι αυτή η τραχιά οροσειρά σε κάποιο σημείο εξομαλύνεται.

Πόσο δύσκολο, και πόσο εφικτό είναι να αναβαθμίσεις τον ανθρώπινο εγκέφαλο; Να θεωρήσεις δηλαδή ότι το μυαλό μας είναι μεν ένα εκπληκτικό εργαλείο, το οποίο όμως ακόμα και σήμερα δεν έχουμε φτάσει στο σημείο να το χρησιμοποιούμε στο βέλτιστο της απόδοσής του;

Το έθιξε ο Wittgenstein στο Tractatus Logico-Philosophicus, του οποίου η βασική ιδέα είναι ότι τα φιλοσοφικά προβλήματα προέρχονται από παρεξηγήσεις σχετικά με τη λογική της γλώσσας. Και προσπάθησε μέσα από το πιο δυσνόητο πράγμα που έχω επιχειρήσει να διαβάσω να δείξει ποια είναι αυτή η λογική.

Μέσα στο Tractatus βρίσκεται και η ίσως γνωστότερη ρήση-θέση του, ότι τα όρια της γλώσσας μας είναι και τα όρια του κόσμου μας. Και σε πρακτικό, καθημερινό επίπεδο ο καθένας μπορεί να καταλάβει πόσο αλήθεια είναι αυτό: Από το όταν μαθαίνεις μια νέα λέξη στη γλώσσα σου που σου ανοίγει μια δίοδο προς δεκάδες νέες ιδέες, μέχρι το να πρέπει να μιλήσεις μια ξένη γλώσσα που δεν ξέρεις τόσο καλά και να συνειδητοποιείς ότι μέχρι και η ταμίας του σουπερ-μάρκετ σε κοιτάζει σαν άτομο περιορισμένης ευθύνης.

Η σχέση όμως της γλώσσας με τον κόσμο γύρω σου δεν έχει να κάνει μόνο με λεξιλόγιο, έχει να κάνει και με δομές, μεταξύ πολλών άλλων. Θα πω ένα πρόχειρο παράδειγμα, που δεν έχει καμία επιστημονική βαρύτητα, απλά μου έχει κάνει εντύπωση τον τελευταίο καιρό. Τα Ελληνικά στηρίζονται κυρίως στο ουσιαστικό. Τα Αγγλικά κυρίως στο ρήμα. Η πρόταση «Η ευαισθητοποίηση του κοινού είναι απαραίτητη», στα Αγγλικά θα ήταν «The people need to be aware». Υπάρχει ένα παράλληλο εδώ με τη νοοτροπία των δύο αυτών κοινωνιών. Οι Έλληνες όταν ακούμε λ.χ. μια νέα ιδέα είμαστε πιο έτοιμοι να την (υπερ)αναλύσουμε, να την κρίνουμε, να τη θεωρητικοποιήσουμε, και ίσως τελικά να την υλοποιήσουμε. Οι Βρετανοί, χωρίς να ενθουσιαστούν και πολύ βέβαια γιατί είναι και Βρετανοί, θα πουν πιο γρήγορα ναι και θα την πράξουν, αντιμετωπίζοντας βέβαια πιθανότατα τα ίδια προβλήματα, αλλά στην πορεία. Ποια είναι καλύτερη γλώσσα; Και πόσο σωστό είναι να μιλάς για καλύτερη και χειρότερη γλώσσα;

Κι εδώ έρχεται ο John Quijada, ένας 54χρονος πρώην υπάλληλος California State Department of Motor Vehicles, να δηλώσει ότι όλες οι φυσικές γλώσσες, με τον τρόπο που έχουν γεννηθεί κι εξελιχθεί, και με όλα τα φορτία και τα απομεινάρια που φέρουν από τους αιώνες εξέλιξής τους, είναι μεν ικανές να μεταφέρουν οποιοδήποτε νόημα, αλλά δεν είναι ποτέ φτιαγμένες με τον βέλτιστο τρόπο. Κι αυτό που έκανε το 2004 ήταν να κυκλοφορήσει τη μονογραφία «Ithkuil: A Philosophical Design for a Hypothetical Language». Ήταν μια εκτενέστατη παρουσίαση της Ithkuil, μιας τεχνητής γλώσσας πάνω στην οποία ο Quijada δούλευε για καμιά τριανταριά χρόνια. Όπως γράφει και στην εισαγωγή του, ο στόχος του ήταν «να επιχειρήσει να δημιουργήσει αυτό που οι άνθρωποι, με τους δικούς τους τρόπους, δε θα δημιουργούσαν ποτέ με φυσικό τρόπο, παρά μόνο με συνειδητή πνευματική προσπάθεια: μια ιδανική γλώσσα της οποίας στόχος να είναι ο υψηλότερος βαθμός λογικής, απόδοσης, λεπτομέρειας και ακρίβειας στη γνωσιακή έκφραση μέσα από την ομιλία, με τον ελάχιστο δυνατό βαθμό ασάφειας, αοριστιών, παράλογου, πλεονασμών, πολυσημίας και γενικά αυθαιρεσίας, στοιχεία που φαίνονται να είναι διάχυτα στις φυσικές γλώσσες».

Η γραμματική της Ithkuil. Τι δεν καταλάβατε.

Η γραμματική της Ithkuil. Τι δεν καταλάβατε.

Η μεγάλη φιλοδοξία της Ithkuil δε, ήταν να είναι αφενός όσο το δυνατόν πιο ακριβής, αφετέρου όσο το δυνατόν πιο συνοπτική, να μπορεί να εκφράσει την παραμικρή λεπτοϊδέα που μπορεί να περάσει από ανθρώπινο νου, με τους λιγότερους δυνατούς φθόγγους. Να διευρύνει δηλαδή τα όρια του κόσμου μας.

Η ιδέα του βρήκε απήχηση, αλλά όχι στην Αμερική. Η Ithkuil παρουσιάστηκε σε ένα ρωσικό περιοδικό που λέγεται Computerra, και έκανε μεγάλη εντύπωση στο σλαβικό κόσμο. Το 2010, ο Ουκρανός ακαδημαϊκός Oleg Bakhtiyarov ήρθε ενθουσιασμένος σε επικοινωνία με τον Quijada. Ο Bakhtiyarov είναι από τους θερμότερους υποστηρικτές της φιλοσοφικής σχολής των Psychonetics, που υποστηρίζει ότι την ανάπτυξη ψυχικών γνωσιακών και άλλων διαδικασιών μέσα από τεχνολογικά μέσα.

Σαν να λένε όλοι αυτοί, Wittgenstein έκανες λάθος, η καθαρή έκφραση της λογικής δεν μπορεί να βελτιωθεί τόσο πολύ με αναβαθμίσεις στο υπάρχον λογισμικό σύστημα, χρειάζεται ένα νέο και καλύτερο. Όσο και να βελτιώσεις τα Windows XP, τα Windows 7 είναι καλύτερα. Τώρα αν με όλα αυτά σας έρχεται η αποτυχία των Vista στο μυαλό, δεν σας αδικώ. Ίσως όμως, από την άλλη, η όλη σκέψη άσχετα με την επιτυχία ή αποτυχία της να παραείναι ιντριγκαριστική για να την κρίνεις τόσο γρήγορα.

Διαβάστε εδώ το κείμενο-πηγή.

Advertisements

13 thoughts on “Παραγλωσσολογία: Χακάροντας τον εγκέφαλο

  1. Δεν έχεις καθόλου άδικο jorn. Κι αυτό γιατί σε αυτό το άρθρο της Computerra αναφέρει και τις ομοιότητες της Ithkuil με κάποια φανταστική γλώσσα από ένα sci-fi μυθιστόρημα, ονόματι «Gulf» (Robert Heinlein – 1949), στο οποίο οι άνθρωποι μαθαίνουν να σκέπτονται και να μιλάνε πιο γρήγορα με τη χρήση μιας γλώσσας που λέγεται Speedtalk.

    Ζητώ συγγνώμη, δεν μπορούσα να τα αναφέρω όλα. Ήθελα όμως να το ξέρεις.

  2. 1. γιατί δεν είχε απήχηση στην Αμερική; Γιατί δεν έγινε γνωστή τέλος πάντων; Θα ήθελα αύριο το πρωί με ένα κουμπί όλος ο κόσμος να μιλούσε την ίδια γλώσσα. Αυτό είναι το όνειρό μου.

    2. ποτέ δεν κατάλαβα τι πρόβλημα είχαν τα vista, μια χαρά μου φαίνονταν εμένα.

  3. 1. Φαντάζομαι ότι δεν είχε απήχηση στην Αμερική για πολλούς και διάφορους λόγους. Αφενός, ένα τέτοιο εγχείρημα δεν μπορεί γενικά να έχει απήχηση παρά σε μικρούς και συγκεκριμένους κύκλους. Πιστεύω ότι έτυχε να έχει απήχηση στους υποστηρικτές των Psychonetics, λόγω εγγύτητας ιδεών, και λόγω τύχης. Αλλά η γλώσσα που σκαρφίστηκε ο τύπος δεν επιδίωκε έτσι κι αλλιώς το να μιληθεί από τους πάντες. Δεν είναι παρά ένα φιλοσοφικό εργαλείο, και άρα δεν έχει τους ίδιους στόχους με λ.χ. την Εσπεράντο ή τη Βολαπούκ. Όσο για το όνειρό σου, αν το ανασκεύαζες στο ότι θα ήθελες ο κόσμος να μιλούσε και μια ίδια γλώσσα, ίσως το έσωζε.

    2. Δεν είχα ποτέ Vista. Αλλά όσοι ασχολούνταν μου συνέστησαν να περιμένω κατευθείαν την επόμενη έκδοση γιατί παρουσίαζε διάφορα προβλήματα. Και μετά άρχιζαν να μιλάνε με τεχνικούς όρους που αν άρχιζαν να βγάζουν άναρχες κραυγές α λα κθούλου μπορεί να καταλάβαινα περισσότερα. Ας απαντήσει καλύτερα κάποιος που ξέρει, τον εκλιπαρώ.

  4. 2. Εγώ εγώ Vista, χρόνια τώρα -και ενίοτε μου βγάζουν την Παναγία.

    Βαριέμαι να ασχοληθώ και το ανέχομαι.

    Jimmy Glass, για το Θεό, σταμάτα να ανοίγεις συζητήσεις που δε μπορείς να υποστηρίξεις.

    Εάν αρχιζε κάποιος να σου εκθέτει τα προβλήματα των Vista με τεχνικούς όρους θα μπορούσες να τον αντικρούσεις;

    Όχι. Θα φαινόσουν βλάκας.

    1. Φανταστείτε ξαφνικά όλες οι άνθρωποι να μίλαγαν μόνο τη μητρική τους γλώσσα και καμία άλλοι. Αντιλαμβάνεστε το μέγεθος της δύναμης που θα είχαν στα χέρια τους οι μεταφραστές;

    Επάγγελμα που σίγουρα θα γινόταν συντεχνιακό και θα κυνηγούσαν οποιονδήποτε τολμούσε να μάθει ξένη γλώσσα.

  5. Από ποστ σε ποστ πηγαίνω και βλέπω να με λένε βλάκα. Ειναι λιγο περίεργο.

    Θα ξαναπώ λοιπόν ότι μέσα στην άγνοιά μου δεν κατάλαβα κανένα πρόβλημα των vista, όταν τα είχα, και θα ξαναπώ ότι θα ήθελα να μην υπάρχουν διαφορετικές γλώσσες. Αν κάποιος ήθελε να μάθει ελληνικά ή αγγλικά ή ισπανικά, ας υπήρχαν στο ράφι με τις νεκρές, σαν τα λατινικά. Και δεν με νοιάζει ούτε για τις παραδόσεις, ούτε για τα χαρακτηριστικά των λαών, ούτε για τίποτα.

  6. Παράθεμα: Φιλοσοφικής Δεσμώτες Vol. 5 « Τα Νέα του Βελγίου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s